Basic HTML Version

|  | Table of Contents |  | View Full Version

Page 27 - Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Okuryazarlığı Öğretmen Kılavuz Kitabı
P. 27

    TDE2.2                            TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
                                            Hikâye ile ilgili özlü bir sözden hareketle öğrencilerden hikâyelerin neleri konu edinebile-
                                            ceğini ön bilgilerini de kullanarak tartışmaları istenir (SDB 2.2, E3.5, KB2.18). Daha sonra
                                            hikâyenin tamamı okunur.
                      TÜRKIYE YÜZYILI MAARIF MODELI ÖĞRETIM PROGRAMLARI
                                            Öğrencilere  hikâyede  geçen  bilmedikleri  kelimelerin  anlamlarını  bağlamdan  hareket-
                      2. adımda ise öğrencilerin dilsiz harita üzerinde iklim bölgeleri oluşturmaları ve oluşturmuş oldukları harita
                                            le tahmin edebilmelerini sağlamak için anlamsal çağrışım haritaları verilir. Bu haritada
                                            öğrencilerden metinde geçen bilmedikleri kelimeleri belirlemeleri, bunların anlamlarını
                      üzerinden değerlendirme bölümünde cevapladıkları soruları arkadaşlarıyla tartışarak gözden geçirmeleri ile
                                            bulmaları ve bu kelimelerin yakın, zıt ve eş anlamlılarını yazmaları istenir. Ardından hikâ-
                      SDB1.2 Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme) becerisi desteklenmiştir.
                                            yede açıkça belirtilen bilgilere ulaşmaları, bu bilgilerden hareketle de hikâyenin iletisini
                                            fark etmeleri sağlanır. Cumhuriyet Dönemi hikâyelerinin genel özellikleri, durum ve olay
                  Örnek 3.   Türk Dili ve Edebiyatı Dersi 9. Sınıf
                                            hikâyesi arasındaki farklar öğrencilerle birlikte açıklanır. Hikâye türüne ilişkin bilgiler T
                                            diyagramına yerleştirilir. Daha sonra öğrencilerin bu bilgileri metinle ilişkilendirerek oku-
                                            dukları hikâyenin hangi hikâye türüne örnek olduğunu belirlemeleri ve bu konuda açık
                                            uçlu sorularla görüş bildirmeleri sağlanır (E2.4, SDB 2.1).
                                            TDE2.3
                                            Daha sonra öğrenciler beşer kişilik heterojen gruplara ayrılır. Gruplar, okudukları hikâ-
                                            yenin yapı unsurlarına yönelik çeşitli görevler alır ve süreç içerisinde sorumluluk değeri
                                            vurgulanır (E2.2, D16). Her grupta tamamlanması gereken toplam 6 görev vardır. Grup-
                                            taki öğrenciler görevleri iş birliği içinde gerçekleştirir. Böylece sürecin sonunda her öğ-
                                            renci farklı bir görevi yapmış olur (SDB2.2). Öğrencilere verilen görev çizelgesi aşağıdaki
                                            gibidir:
                                            •  Takım lideri (Tüm üyelerin çalışmalarından, takımın başarısından sorumludur.)
                                            •  Hikâye haritacısı (Hikâyenin geçtiği zaman ve mekânı inceleyerek hikâye haritası ya-
                                               par. Mekân, zaman, karakter özelliklerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı belirlenir.)
                                            •  Ressam (Hikâyede geçen olayları resimlemekle sorumludur. Resmederken gerçek
                                               ve kurguya dayalı ifadeleri belirlemesi, hikâyede yer alan değerlerin günlük hayattaki
                                               karşılıklarını sorgulaması, hikâye içeriğini dünya bilgileriyle yorumlaması istenir.)
                                            •  Bağ kurucu [Hikâyede geçen çatışmalarla gerçek yaşam arasında bağ kurar. Benzer
                                               durumlar karşısında nasıl davranacakları sorularak hikâye ile empati kurmaları sağ-
                                               lanır (E2.1).]
                                            •  Karakter analizcisi [Hikâyede geçen karakterlerin fiziksel, psikolojik vb. özelliklerini
                                               analiz eder. Karakterlerin davranış ve düşünceleriyle toplumun belli bir kesimini tem-
                                               sil eden ortak davranışlar mı sergilediği yoksa kendine has tutum ve düşünceler içine
                                               mi girdiği soru-cevap yöntemi ile ortaya konur (E3.8).]
                                            •  Anlatıcı  (Hikâyede  neler  olduğunu  olay  sırasını  bozmadan,  anlatıcıyı  değiştirerek
                                               özetler. Bunu yaparken hikâye yazarı ile eseri arasında ilişki kurarak hikâyenin yazıl-
                                               dığı dönem özelliklerinin üslubu ve metnin yapısını nasıl etkilediğini belirlemesi bek-
                                               lenir.)
                                            Gruplar yaptıkları çalışmaları sınıfta, sırayı ve zamanı etkili bir şekilde kullanarak bölüm
                                            bölüm sunar. Süreç içerisinde çalışkanlık değeri vurgulanır (D3, SDB2.1, E1.5). Grup su-
                                            numları diğer gruplar tarafından bütüncül puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğren-
                                            ciler tarafından hikâye haritası, resimler, karakter analizleri, kurulan bağ ve hikâye özeti
                                            birlikte değerlendirilerek puanlanır. Daha sonra, hikâyede geçen yapı unsurlarının ana
                                            düşünceye  katkısı  öğrenciler  tarafından  açıklanır.  Ardından  gruplar,  kendi  aralarında
                                            tartışarak hikâyenin yapı unsurlarını, dönemin özellikleri açısından değerlendirir (E3.10,
                                            SDB2.2). Tartışma etkinlikleri EBA, diğer öğrenme yönetim sistemleri, dijital pano vb. or-
                       TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
                                            tamlar üzerinden paylaşılabilir (OB2). Gruplardan bir sonraki aşamada hikâyelerden yola
                                            çıkarak metin ile yazar arasındaki etkileşimi estetik değerinden hareketle belirlemeleri
                   84                       istenir (D7). Bu süreçte çalışma kâğıdı kullanılır.
                                            Edebî metinlerde yapının nasıl örüldüğünü öğrencilerin tüm yönleriyle inceleyebilmesi
                                            için ara metin olarak Yunus Emre’den bir şiir seçilir. Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmış bu
                                            şiir öğrencilerle okunur (OB5). Şiirden hareketle şiirdeki yapı unsurlarının redif, kafiye,
                                            ölçü vb. olduğunu belirlemeleri sağlanır (KB2.4). Öğrencilerin tahlil ettikleri hikâye ile şiir
                                            metinlerindeki yapı unsurlarına yönelik benzerlik ve farklılıklar incelenir.
                                            Bu tema kapsamında seçilen her bir metnin kendine özgü yapı unsurlarının neler olduğu,
                                            içerik ile yapı arasında nasıl bir ilişki kurulduğu, yazma amacına göre bu metinlerin nasıl
                                            biçimlendirildiği belirlenmiş olur. Dil ve anlatım özellikleri üzerinde durulurken metinler-
                                            deki kelimeler üzerinden şekil bilgisi çalışmaları da yaptırılır. Okunan ve tahlil edilen me-
                                            tinlere yönelik öğrenci değerlendirmeleri için kısa yansıtma makalesi kullanılır. Bu araçta
                                            öğrencilerin deneyimlerini ayrıntılı bir şekilde ifade etmeleri sağlanır (SDB1.1, KB2.15).
                      Yukarıda Türk Dili ve Edebiyatı Dersi 9. sınıf Öğretim Programı, 3. Tema “Anlamın Yapı Taşları” nın Okuma
                                            Öğrencilerden tahlil ettiği hikâyeyi değerlendirmek için (amaca uygunluk, zaman, mekân
                      bölümünden bir kesit alınmıştır. Bu bölümde Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerilerinden SDB2.1 İletişim ve
                                            tasviri vb.) ölçütler belirlemesi ve kendi belirlediği ölçütler doğrultusunda açık uçlu so-
                                            rularla metni değerlendirmesi istenir (E3.10, SDB1.2). Ayrıca öğrenciler okuma ve hikâye
                                            tahlil süreçlerini değerlendirerek yeni okuma metnine hazırlık yapar.
                                            •   Edebî metinlerin yapısının hangi unsurlar bağlamında örüldüğünün ve yapı unsurları-  27
                                               nın anlama olan katkısının değerlendirildiği bu temada öğrencilerden betimlemelere,
                                               kişisel deneyimlere yer veren bir gezi yazısını ikinci okuma metni olarak tahlil etmele-
                                               ri istenir. Gezi yazısı metninin tahlil süreci, hikâye tahlil süreciyle aynıdır. Ancak gezi
                                               yazısı türüne özgü yapı ve üslup özellikleri (öğretici bir metin olması, genellikle ger-
                                               çek anlamlı kelimelerin kullanılması, nesnel ve öznel ifadelerin yer alması, anlatım
                                               biçimlerinden açıklamanın ağırlıklı olarak kullanılması), göz önünde bulundurularak
                                               tahlil sürecindeki farklılıklar dikkate alınır.

                                            Edebiyat Atölyesi (Anlatma)
                                            Konuşma
                                            TDE3.1
                                            Öğrencilere okudukları metinlerdeki mekânları kendi çevresi ile karşılaştırdıkları bir su-
                                            num hazırlayıp yaptıkları bu çalışmayı sunmalarına yönelik bir performans görevi verilir.
                                            Konuşma becerileri burada önemli bir rol oynar (E1.4, SDB2.1).
                                            Öğrencilerden okudukları metinlerde geçen mekânlardan birini seçmeleri ve seçtikleri
                                            mekân ile çevresindeki mekânlardan birini karşılaştıran bir sunum hazırlamaları istenir.
                                            Sunum  hazırlanırken  kullanılacak  görseller  dijital  araçlardan  yararlanılarak  bulunabilir
                                            (SDB1.2, OB2). Bu görseller bulunurken öğrencilerin fikrî mülkiyet konusundaki farkın-
                                            dalıkları artırılarak hakkaniyetli (D1) ve dürüst (D6) bir tutum sergilemeleri sağlanır (OB2).
                                            TDE3.2 ve TDE3.3
                                            Öğrencilerin, daha önceki deneyimlerinden ve ön bilgilerinden hareketle sunumlarını et-
                                            kili hâle getirebileceklerine dair öngörülerde bulunarak konuşmanın etkililiğine ilişkin öl-
                                            çütleri gözden geçirmeleri sağlanır. Öğrencilerden daha sonra hazırlayacakları sunumun
                                            içeriğine yönelik hazırlık yapmaları istenir. Örneğin çevresindeki yerlerin fotoğraflarını
                                            çekebilir veya betimlemesini yapabilirler (OB4). Öğrencilerden okunan metinden seçtiği
                                            mekânlar ile çevresinden seçtiği mekânların özelliklerinin yer aldığı bir karşılaştırma lis-
                                            tesi hazırlamaları ve bu mekânları karşılaştırma tablosu aracılığıyla göstermeleri istenir.

                                                                                                          85

| 22 23 24 25 26 27 28 29 |