Page 6 - Matematik Yaz Okulu

6 PARADOKSLAR
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
M A TEM A TİK SEFERBERLİĞİ

“Ben her zaman yalan söylerim.”

diyen bir kişi doğru söylüyor olabilir mi?
Bazı durumlarda karşılaştığımız ifadelerin
doğruluk ya da yanlışlığı bizi çelişkiye götürebilir
ve bu konuda akıl yürütürken zorlanabiliriz. Bu tür
ifadeler paradoks olarak adlandırılır. Paradokslar,
kendisi ile doğruluğu çelişen ve düşüncede sonsuz
bir çevrime yol açan ifadelerdir.
Paradokslar, hem merak uyandırır hem de kişiyi
düşünsel olarak yanılgıya düşürür. Bu açıdan
bakıldığında paradokslar muhakeme becerimiz
açısından da önemlidir.

Paradokslar, felsefe ve mantık alanlarında
karşımıza çıkar ve matematiksel bazı ifadelerde de
bizi düşündürür. Tarih boyunca ortaya çıkan ünlü
paradokslardan bazılarını inceleyelim.

Protagoras Paradoksu

Filozof Protagoras’tan hukuk dersi almak isteyen
Euthalos’un Protagoras’a ödeme yapacak gücü
yoktur. Bu sebeple şöyle bir anlaşma yaparlar:
Protagoras eğitim için ücret almayacak, Euthalos
da eğitimi bittikten sonra kazandığı ilk davanın
parasını Protagoras’a verecektir. Fakat eğitim
bittikten sonra genç avukat para ödememek için
bir süre hiç dava almaz. Bu duruma daha fazla
sabredemeyen Protagoras ücretinin ödenmesi
için Euthalos’a dava açar.
Protagoras, dava sonunda parasını alacağını
düşünmektedir.
Davayı kaybederse Euthalos davayı kazandığı
için anlaşma gereği parasını alacaktır, davayı
kazanırsa Euthalos davayı kaybettiği için yasal
olarak borcunu ödemek zorundadır.
Euthalos aksini düşünmektedir:
Davayı kazanırsa yasal olarak borcunu ödemek
zorunda kalmayacaktır, davayı kaybederse
anlaşma gereği borcunu ödemesine gerek yoktur.
Sizce bu davayı kim kazanır?