Page 159 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

DERS SAATI 1: DAPHNIA DENEYI VE VERI ANALIZI
Giriş ve Motivasyon
Öğrencilere: Denizde yüzerken veya havuzda uzun süre kaldığınızda parmak uçlarınızın
buruştuğunu fark ettiniz mi? Peki bu neden olur? soruları sorulur. Bu sorularla öğrencile-
rin merak duygusunu harekete geçirerek hücre zarından su geçişi konusuna dikkatlerini
çeker (SFÜDD1). Ardından günümüzde böbrek hastalarının hayatını kurtaran diyaliz maki-
nelerinin de aynı prensiple çalıştığı belirtilir. “Bugün, canlı bir organizma üzerinde bu olayı
gözlemleyeceğiz ve bilim insanları gibi çalışacağız.” diyerek derse başlanır. Öğrencilere
Daphnia’nın (su piresi) mikroskop altında canlı olarak izlenebilen şeffaf bir su canlısı olduğu
ve kalp atışlarının bile görülebildiği anlatılır (SFKÖ1).

Uygulama Aşamaları
Hipotez Kurma ve Tahmin Etme
Tahtaya şu soruyu yazınız: Daphnia’yı farklı tuz derişimli sulara koyarsak ne olur?
Öğrencilerden kendi tahminlerini not defterlerine yazmaları istenir (SFAY1).
• Tuzlu suda Daphnia’nın kalp atışı nasıl değişir?

• Saf suda ne olur?
• Hangi ortamda en rahat yaşar?
Bu aşamada öğrencilerin, hücre zarı ve geçirgenlik kavramlarına dair geçmiş öğrenmelerini
kullanarak bilimsel tahminler yapmaları sağlanır (SFÜDD2). Birkaç öğrencinin tahminini
sınıfla paylaşması sağlanır ve farklı fikirlerin olabileceği vurgulanır (SFAU1). (Daphnia)
gözlem veri tablosu EK 1’de sunulmuştur).

Deney Kurulumu ve Rol Dağılımı
Sınıf 4-5 kişilik gruplara ayrılır. Her grupta farklı sorumluluklar üstlenecek öğrenciler belirle-
nir (SFGE1, FÖOD-T1).
Gözlemci: Mikroskop kurulumunu yapar, Daphnia’yı lam üzerine yerleştirir, hareket etme-
mesi için pamuk lifleri kullanır ve mikroskop altında net görüntüyü sağlar. Daphnia’nın kalp
atışlarını ve hareketlerini dikkatle izler (SFKÖ1, FÖOD-OTÖ1).
Zaman Tutucu: Kronometre kullanarak 30 saniyelik gözlem sürelerini tutar. Her ortam için
aynı sürenin uygulanmasını sağlayarak deneyin kontrolünü gerçekleştirir (SFARŞ1).
Kaydedici: Grup üyelerinin gözlemlerini dinler ve veri tablosuna düzenli olarak kaydeder.
Sayısal verilerin doğru yazılmasından sorumludur (SFARŞ1).

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 161