Page 160 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

Analiz Eden: Toplanan verilere bakarak kalıpları fark eder ve grubun yorumlarını organi-
ze eder. Neden böyle oldu? sorularını sorar ve grup arkadaşlarını düşünmeye teşvik eder
(SFAY1).
Öğrencilere aşağıdaki hatırlatmaları yapınız.
• Her gözlemi dikkatlice yapın ve hemen kaydedin.
• Kalp atışlarını saymak için kronometreyi 30 saniye ayarlayın.
• Daphnia canlı bir organizmadır, ona saygılı davranın.
• Eğer emin değilseniz öğretmeninize danışın.

Deney Uygulaması
Her grup, hazırlanan dört farklı ortamda Daphnia’yı sırasıyla gözlemler (FÖOD-OTÖ2).
1. Kontrol Grubu-Saf Su (Normal Ortam): Öğrenciler önce Daphnia’nın doğal ortamındaki
davranışını gözlemler. Mikroskop altında kalp atışlarını sayarlar ve sindirim sistemindeki
hareketleri not ederler. Bu gözlem, diğer ortamlarla karşılaştırma yapabilmek için temel
referans noktasını oluşturur (SFARŞ1).
2. Düşük Derişim-%2,5 Tuz Çözeltisi: Daphnia yeni ortama aktarıldıktan sonra öğrenciler
1-2 dakika bekler ve ardından gözleme başlar. Kalp atış hızında değişiklik var mı? Daphnia
daha hızlı mı yoksa daha yavaş mı hareket ediyor? Bu sorular üzerinde düşünerek gözlem-
lerini kaydederler (SFKÖ2).
3. Orta Derişim-%5 Tuz Çözeltisi: Öğrenciler tuz miktarı arttıkça Daphnia’nın davranışla-
rındaki değişimi takip eder. Stres belirtileri gösteriyor mu? Kalp atışları düzensizleşiyor mu?
Bu gözlemler, derişim ile canlı tepkisi arasındaki ilişkiyi anlamalarına yardımcı olur (IFK1).
4. Yüksek Derişim-%10 Tuz Çözeltisi: En yüksek tuz derişiminde öğrenciler dramatik de-
Uygulama Aşamaları ğişiklikler gözlemleyebilir. Daphnia’nın hareketleri yavaşlar, kalp atışları düzensizleşir veya
durabilir. Bu gözlem, aşırı ozmotik stresin canlı üzerindeki etkilerini somut olarak gösterir
(IFS1).
Güvenlik Notu: Öğretmen, Daphnia’nın canlı bir organizma olduğunu ve saygılı davranıl-
ması gerektiğini hatırlatır. Deneyin amacının canlıya zarar vermek değil bilimsel gözlem
yapmak olduğunu vurgular.
Veri Analizi ve Tartışma
Grupların topladıkları verileri analiz etmeleri istenir. Her grubun yanına giderek aşağıda
örnekleri verilen yönlendirici sorular sorulur (FÖOD-ÖMO1):
• Hangi ortamda Daphnia en sağlıklı görünüyordu?
• Tuz derişimi arttıkça ne değişti?

• Bu değişimin nedeni ne olabilir?
Öğrencilerin, sayısal verilerden (kalp atış sayıları) yorumlamalarını ve neden-sonuç ilişkileri
kurmaları istenir (SFAY2). Örneğin, “Tuz derişimi arttıkça kalp atış hızı azaldı çünkü hücre
zarından su kaybetti ve stres yaşadı.” gibi çıkarımlar yapabilirler (IFS2).
Her grubun kendi bulgularını kısa notlar hâlinde hazırlamaları ve bir sonraki derste sınıfla
paylaşmaya hazırlanmaları istenir. Grupların farklı sonuçlar elde edebileceği ve bunun
bilimsel sürecin doğal bir parçası olduğu belirtilir (SFAU2).
2.KAVRAMSAL ANLAMA VE ÜRÜN OLUŞTURMA
Bulguların Paylaşılması ve Sınıf Tartışması
Her grubun, bulgularını sınıfla paylaşmaları sağlanır. Tahtaya tüm grupların verilerini toplu
olarak yazılır ve sınıfın genel bir sonuca ulaşması sağlanır (SFGE2).

162 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ