Page 162 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

Gerçek Hayat Örnekleri (IFÇ1, ÜFGHP2)
Öğrencilere günlük yaşamdan örnekler verilir.
Tıp Alanı: Böbrek hastaları için kullanılan diyaliz makineleri, kanı zardan geçirerek zararlı
maddeleri ozmoz yoluyla uzaklaştırır. Bu işlem hayat kurtarır (ÜFGHP1).
Tarım Alanı: Bitkiler çok fazla gübreleme yapıldığında solar çünkü topraktaki yüksek tuz
derişimi köklerden su çeker. Çiftçiler bu yüzden sulama sıklığını ayarlar (ÜFGHP1).
Gıda Saklama: Turşu yaparken tuz veya sirke kullanmamızın nedeni, bakteri hücrelerinden
su çekerek onların çoğalmasını engellemektir (ÜFGHP2).
Deniz Canlıları: Tatlı su balıkları denize bırakılırsa ölür çünkü hücrelerinden su kaybeder-
ler. Aynı şekilde deniz balıkları tatlı suda yaşayamaz.
Bu örneklerle, öğrencilerin ozmoz kavramını sadece kitaplardaki bir bilgi olarak değil, gün-
lük yaşamlarının her yerinde olan bir olay olarak görmeleri sağlanır (IFO1).
Tarihsel Bilgi: Ozmoz kavramını ilk kez 1748’de Fransız bilim insanı Jean-Antoine Nollet’in
hayvan mesanesinden yapılmış bir zar kullanarak keşfettiği anlatılır. Öğrencilere “Bilim
insanları da sizin gibi gözlem yaparak ve deney kurarak bu kavramları keşfetti.” mesajı
verilir (IFSK1).
Yaratıcı Ürün Tasarımı: Hücre Zarı Modeli
Öğrencilerden, ozmoz olayını görselleştiren 3 boyutlu maket veya poster hazırlamaları
istenir. Malzemeler masalara yerleştirilir ve öğrencilere yaratıcı özgürlük tanınır (SFSÖ1,
ÜFÜÇ1).
Materyal Seçenekleri
Uygulama Aşamaları • Atık malzemeler: plastik şişe, karton kutu, pipet, pamuk
• Renkli kâğıtlar, makas, yapıştırıcı
• Boncuklar veya nohut (su moleküllerini temsil etmek için)
• İsteğe bağlı: Dijital araçlar (tablet/bilgisayar ile infografik hazırlamak isteyen öğrenciler
için)
Öğrenciler Ne Yapıyor?
Grupların, kendi deneylerinde gözlemledikleri ozmoz olayını bir modelle anlatmaları istenir
(ÜFSÜ1, ÜFD1).
• Hücre Zarı Temsili: Plastik şişenin duvarını veya ince bir kumaş parçasını hücre zarı
olarak kullanabilirler.
• Su Molekülleri: Mavi boncuklarla su moleküllerini, kırmızı boncuklarla tuz moleküllerini
gösterebilirler.
• Derişim Farkı: Şişenin bir tarafına çok boncuk (yüksek derişim), diğer tarafına az boncuk
(düşük derişim) koyarak ozmoz yönünü gösterebilirler.

• Daphnia’nın Durumu: Küçük bir oyuncak veya çizim kullanarak Daphnia’nın farklı ortam-
lardaki hâlini modelleyebilirler.
Sınıfta dolaşarak gruplara rehberlik edilir. Modelinizde su moleküllerinin hangi yöne
hareket ettiğini nasıl gösterebilirsiniz?” gibi sorularla öğrenciler düşünmeye teşvik edilir
(FÖOD-ÖMO2).
Öğrencilerin, istedikleri sunum yöntemini seçmelerine fırsat verilir. Maket, poster, slayt su-
numu, stop-motion video gibi farklı formatlar kullanabilecekleri belirtilir (ÜFÜÇ2, SFSÖ1).

164 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ