Page 31 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

Önemli Not: Baltekin ve ekibinin yaptığı, bakteriyi direkt olarak laboratuvarda gözlemlemek
olsa da bu genetik bilgi hızlı tanı kitlerinin tasarlanması ve direnç mekanizmasının anlaşıl-
ması için temeldir.
Bulguların Kaydedilmesi : Öğrencilerden BLAST sonuçlarındaki gen adını, işlevini (Ne tür
bir antibiyotiğe direnç sağlar?) ve en yüksek benzerliği gösteren organizmanın adını not
etmelerini isteyin.
Bilgi Toplama ve Kaynak Değerlendirme
Kaynak Doğrulama:
BLAST sonuçlarından rastgele seçilen bir eşleşmeye tıklayarak ilgili NCBI GenBank say-
fasına gidin.
Öğrencilere bu sayfadaki bilgilerin (Kaynak Organizma, Gen Konumu, Yayın Referansları)
güvenilir bilimsel kaynaklar olduğunu gösterin.
Değerlendirme Sorusu:
"Bir doktor ya da araştırmacı olarak, bir bakteride bu direnç genini tespit etmek size ne tür
bir avantaj sağlar?" (Cevap: O direnç geninin etkisiz kıldığı antibiyotikleri hemen eleyebiliriz,
Baltekin'in testinin amacına ulaşmış oluruz.) (SFÜDD1).
Öğrenci Çıkış Bileti:
Bir bakteri dizisini BLAST'a yüklediğimizde, bize genin işlevini ve hangi organizmadan gel-
diğini gösteren ilk beş eşleşmeyi listeleyen bir araçtır.
Bu ders, hızlı ve doğru antibiyotik seçimi için nanoteknoloji kadar genetik bilginin de kritik
önem taşıdığını gösterir.
Kaynak Doğrulama ve Eleştirel Okuma
Güvenilirlik Tartışması:
Soru: "Bir önceki derste BLAST'ta bulduğumuz direnç geni bilgisi neden bir Google arama-
sından daha güvenilirdir?"
Vurgu: NCBI/GenBank verilerinin bilimsel yayınlara dayandığını, PubMed'in sadece hakem-
li dergileri listelediğini belirtin. Bilimsel bilginin hakem denetiminden (peer review) geçtiği
gerçeğini açıklayın.
Uygulama - Makale Gözden Geçirme:
Öğrencilerden, BLAST sonuçlarında buldukları direnç geniyle ilgili bir PubMed makalesinin
özetini veya GenBank sayfasındaki yayın referansını açmalarını isteyin.
Görev: Makalenin (veya özetin) aşağıdaki unsurlarını değerlendirsinler:
Yazar Kurumu/Uzmanlığı: Çalışma nerede yapılmış? (Prestijli bir üniversite/araştırma ku-
rumu mu?)
Yayın Yılı ve Dergi: Bilgi ne kadar güncel? (Baltekin'in buluşuna zemin hazırlayacak kadar
eski mi yoksa üzerine mi kurulmuş?)
Metodolojiye Kısa Bakış: Veri, sadece bilgisayar modeliyle mi elde edilmiş, yoksa laboratu-
varda deneylerle mi doğrulanmış? (Direnç geni gerçekten bakteri kültürlerinde test edilmiş
mi?) (SFÜDD1)
Veri Görselleştirme
Görselleştirme İhtiyacı:
Soru: "Bilimsel bulguları, Özden Baltekin'in ekibine fon sağlayan kurumlara sunsaydınız,
sadece bir veri tablosu mu yoksa etkili bir görsel mi kullanırdınız?"
Biyoinformatik verilerinin (örneğin, BLAST'taki hizalama grafiği veya GenBank'taki gen hari-
tası) soyut bilginin somutlaştırılmasına nasıl yardımcı olduğunu vurgulayın.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 33