Page 41 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

• Üç farklı çözüm önerisine yönelik hipotezler kurma
- Erken teşhis kitleri bakteriyel enfeksiyonların doğru tanısını sağlayarak gereksiz
antibiyotik kullanımını azaltacaktır,

- Probiyotik bakterilerle güçlendirilmiş bağırsak florası, zararlı bakterilerin kolonizas-
yonunu önleyerek direnç gelişim riskini düşürecektir,
- Bakteriyofajlar spesifik dirençli bakterileri hedef alarak, geniş spektrumlu antibiyo-
tiklere olan ihtiyacı azaltacaktır (SFAY1).
• Veri Analizi: Türkiye direnç verilerini analizi ve bilimsel sonuç çıkarma (SFÜDD1)
• Sonuçları İletme: Bulguları farklı kitlelere uygun biçimlerde sunma (ÜFD1)
Sosyal ve Etik Boyutların Entegrasyonu: Öğrenciler bilimsel süreçlerin toplumsal bağlamını
anlamak için Türkiye'nin Avrupa'da en yüksek direnç oranlarına sahip olması durumunu
analiz ederler. Bu süreçte bilimin objektiflik iddiası ile sosyal faktörlerden etkilenme durumu
arasındaki gerilimi keşfederler (SFÜDD2).
Farklılaştırma Stratejileri:
• Rol Çeşitliliği: Mikrobiyolog, genetikçi, biyoinformatikçi, halk sağlığı uzmanı rolleri (SFSÖ1)
• Çözüm Çeşitliliği: Teknolojik, biyolojik, sosyal politika odaklı çözüm yaklaşımları (SFAU1)
• Ürün Seçenekleri: Bilimsel makale, halk sağlığı kampanyası, teknolojik prototip (ÜFÜÇ1)

Bu bütünleşik yaklaşım sayesinde öğrenciler hem antimikrobiyal direnç problemini derinle-
mesine anlar hem de bilimin nasıl çalıştığına dair gerçekçi bir bakış açısı kazanırlar.
1. Ders: Problem Keşfi ve Bilimin Tetikleyicileri
Ders Başlangıcı ve Senaryo Tanıtımı: Öğretmen, Bilim İnsanı Ali'nin antimikrobiyal direnç
haberi ile karşılaşma sürecini dramatik bir şekilde anlatarak derse başlar. Öğrenciler Ali'nin
yerine geçerek, 3 milyon çocuğun ölümüne neden olan bu krizi nasıl çözebileceklerini dü-
şünmeye başlarlar. Bu aşamada öğrenciler, bilimsel problemlerin genellikle toplumsal ihti-
yaçlardan ve acil durumlardan kaynaklandığını keşfederler. Ali'nin haber okuma sürecini
adım adım takip ederek bir bilim insanının dikkatini çeken unsurlara odaklanırlar ve "Bu
sayılar neden Ali'yi araştırma yapmaya itti?" sorusunu cevaplamaya çalışırlar (SFKÖ1).
Bilimsel Problem Tanımlama Süreci: Öğrenciler, Ali'nin karşılaştığı bilgileri analiz ederek
hangi soruların bilimsel yöntemlerle cevaplandırılabileceğini, hangilerinin ise felsefi veya
sosyal sorular olduğunu ayırt etmeye çalışırlar. “Antimikrobiyal direnç genlerinin (ARG)
nasıl çalıştığı”, “yatay gen aktarımının mekanizması” ve “bakterilerin antibiyotiklere nasıl
direnç geliştirdiği?” gibi sorular üzerinde dururlar (IFS1). Bu süreçte, bilimsel soruların göz-
lemlenebilir, ölçülebilir ve test edilebilir özellikler taşıması gerektiğini fark ederler. Farklılaş-
Uygulama Aşamaları tırma yaklaşımıyla, bazı öğrenciler daha basit sebep-sonuç ilişkileri üzerinde çalışırken, ileri
seviye öğrenciler çoklu faktörlü kompleks hipotezler geliştirmeye odaklanırlar.
Türkiye Verilerinin Bilimsel Analizi: Ali'nin ulaştığı UAMDSS verilerini inceleyerek, Türki-
ye'nin Avrupa'da antimikrobiyal direncin en yüksek olduğu ülkeler arasında yer almasının
nedenlerini sorgularlar. Yüzde 50 ve üzerindeki direnç oranları üzerinden grafik okuma be-
cerilerini geliştirirler ve bu sayıların sadece istatistik olmadığını, her birinin arkasında insan
hikayelerinin bulunduğunu fark ederler. E.coli, Klebsiella pneumoniae gibi bakterilerin ne-
den olan hastalıkları araştırarak, bilimsel verilerin toplumsal gerçekliklerle nasıl bağlantılı
olduğunu keşfederler (SFKÖ1).
2. Ders: Bilimsel Yöntem Seçimi ve Araştırma Tasarımı
Araştırma Yöntemlerinin Keşfedilmesi: Ali'nin DNA izolasyonu, PCR, jel elektroforezi, ELI-
SA testi ve biyoinformatik analiz gibi yöntemleri seçme sürecini canlandırırlar. Her yöntemin
neden gerekli olduğunu, hangi soruları cevapladığını ve birbirlerini nasıl tamamladığını ana-
liz ederler. PCR'nin DNA parçalarını çoğaltma amacını, ELISA testinin protein tespitindeki

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 43