Page 43 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

formatında yazarak, bilimsel iletişimin kurallarını öğrenirler. Özet bölümünde araştırmanın
özünü nasıl özetleyeceklerini, giriş bölümünde problemi nasıl tanımlayacaklarını, yöntem
bölümünde deneyleri nasıl detaylandıracaklarını ve bulgular bölümünde verileri nasıl objek-
tif şekilde sunacaklarını deneyimlerler. Tartışma bölümünde ise sonuçları nasıl yorumlaya-
caklarını ve sınırlılıkları nasıl dürüstçe ifade edeceklerini öğrenirler. Bu süreçte bilimsel ya-
zımın sadece bulguları paylaşmak değil, aynı zamanda bilimsel topluluğa hesap verebilirlik
sağlamak amacını taşıdığını kavrarlar (ÜFÜD1).
Hakemli Değerlendirme Sisteminin Yaşanması: Diğer grupların hazırladıkları makaleleri
hakemler olarak değerlendirerek, bilimsel kalite kontrolünün nasıl çalıştığını deneyimlerler.
Metodolojik hataları tespit etme, sonuçların gerekçelendirmesini değerlendirme ve öneri-
lerde bulunma becerilerini geliştirirler. Bu süreçte bilim camiasındaki işbirliği ve rekabet
dengesini yaşayarak, yapıcı eleştirinin bilimsel ilerleme için ne kadar kritik olduğunu fark
ederler. Aynı zamanda subjektif değerlendirmelerin objektiflik iddiasıyla nasıl bir gerilim ya-
rattığını ve bunun bilimsel süreçlerin mükemmel olmadığını gösterdiğini öğrenirler.
Bilim-Medya İletişimi ve Popülerleştirme: Karmaşık bilimsel bulguları halk diline çevirme
deneyimi yaşayarak, bilim iletişiminin zorluklarını keşfederler. Antimikrobiyal direnç konusu-
nu farklı yaş grupları ve eğitim seviyelerine uygun şekilde açıklama becerilerini geliştirirler.
Medyanın bilimsel haberleri nasıl sunduğunu analiz ederek abartı, basitleştirme ve yanlış
yorumlama risklerini fark ederler. Bu deneyim onlara bilimsel bilginin topluma ulaşma süre-
cinde karşılaştığı çarpıtma risklerini ve bilim insanlarının toplumsal iletişim sorumluluklarını
öğretir (SFGE1).
5. Ders: Sosyal ve Etik Boyutların Analizi
Bilim-Toplum Etkileşiminin Haritalandırılması: Antimikrobiyal direnç probleminin sadece bi-
limsel bir mesele olmadığını, aynı zamanda sosyal, ekonomik ve kültürel faktörlerin de et-
kisinde bulunduğunu analiz ederler. Türkiye'de antibiyotik kullanım alışkanlıklarının, sağlık
sistemindeki eksikliklerin, hayvancılıkta antibiyotik kullanımının ve hasta davranışlarının di-
renç gelişimindeki rollerini incelerler (SFÜDD2). Bu analiz onlara bilimin toplumsal bağlam-
dan bağımsız olamayacağını, bilimsel problemlerin çözümünde sadece teknik yaklaşımla-
rın yeterli olmayacağını öğretir. Bilimsel objektiflik iddiası ile sosyal gerçeklikler arasındaki
gerilimi keşfederek, bilimin değer-nötr olmadığı anlayışını geliştirirler.
Etik Değerlendirme ve Sorumluluk Tartışması: Ali'nin önerdiği çözümler üzerinden bilimsel
araştırmalardaki etik boyutları tartışırlar. Bakteriyofaj tedavisinin insan sağlığı üzerindeki
potansiyel risklerini, probiyotik müdahalelerin doğal mikrobiyoma etkilerini ve erken teşhis
kitlerinin yanlış sonuçlar verme durumunda hasta güvenliğini nasıl etkileyebileceğini de-
ğerlendirirler. Bu tartışmalar sırasında bilim insanlarının sadece keşif yapmakla kalmayıp
aynı zamanda sonuçların toplumsal etkilerini öngörme sorumluluğu taşıdıklarını öğrenirler.
Farklı etik perspektifleri (faydacı, yapılması gereken, erdem etiği) rol oynama yoluyla dene-
yimleyerek, bilimsel kararların ahlaki boyutlarını keşfederler (IFÇ1).
Politika Geliştirme ve Karar Verme Süreci: UAMDSS sisteminin geliştirilmesi ve Türkiye'de-
ki antimikrobiyal direnç sorununa yönelik politika önerileri geliştirirler. Bilimsel bulguların
nasıl sağlık politikalarına, eğitim programlarına ve yasal düzenlemelere dönüştürülebile-
ceğini canlandırırlar. Bu süreçte bilimsel kanıtların politik kararları etkileme gücünü ve sı-
nırlarını, farklı paydaşların (doktorlar, hastalar, ilaç şirketleri, sigorta şirketleri) çıkarlarının
nasıl çelişebileceğini ve bilim insanlarının bu karmaşık süreçte nasıl rol oynayabileceklerini
öğrenirler (SFÜDD2). Bilimin tarafsızlık iddiası ile politik süreçlerde aktif rol alma gerekliliği
arasındaki paradoksu tartışırlar.
6. Ders: Sentez ve Yansıtma,
Bilimin Doğasına Yönelik Çıkarımlar ve Üst Biliş Farkındalık: Tüm süreç boyunca yaşadık-
ları deneyimlerden hareketle bilimin doğası hakkında çıkarımlar yaparlar. Bilimsel bilginin
nasıl üretildiği, doğrulandığı, revize edildiği ve toplumla paylaşıldığı süreçlerini kendi de-
neyimleriyle ilişkilendirirler. Başlangıçta bilim hakkında sahip oldukları naif görüşleri (kesin

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 45