Page 59 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

ederler (ÜFGHP1). Bu türleri Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün risk ka-
tegorilerine göre sınıflandırarak koruma önerileri geliştirirler (ÜFGAK1). Tüm bulgularını
bilimsel rapor formatında hazırlayarak gerçek koruma otoritelerine sunulabilecek kalitede
çıktı üretirler (ÜFSÜ1).
Bu süreç öğrencilere sistematik biyoloji, biyoçeşitlilik koruma, etnobotanik ve dijital belge-
leme alanlarında kapsamlı deneyim kazandırırken (IFK1), farklı habitat tiplerindeki türlerin
çeşitliliğini deneyimlemelerini sağlar (IFÇ1).
1. Aşama - Lokasyon Belirleme ve Veri Toplama
Öğrenciler araştırma yapacakları coğrafi bölgeyi seçerler (il, ilçe, milli park vb.) (FÖOD-Ö-
MO1). Nuh'un Gemisi platformuna giriş yaparak seçtikleri bölgenin biyoçeşitlilik verilerini
incelerler (SFKÖ1). Platformdan elde ettikleri tür listelerini Excel formatında kaydederler.
Her tür için görsel materyalleri (fotoğraf, çizim) internet kaynaklarından toplarlar ve düzenli
klasör yapısında arşivlerler. Bölgenin coğrafi özelliklerini, iklim verilerini ve habitat tiplerini
araştırırlar.
2. Aşama - Morfolojik Sınıflandırma
Topladıkları görselleri morfolojik özelliklerine göre gruplandırırlar (SFAY1). Yaprak şekil-
leri, çiçek yapıları, gövde tipleri, boyutlar gibi karakterleri sistematik olarak analiz ederler.
Benzer özelliklere sahip türleri aynı gruplarda toplarlar ve farklılıkları belirten karşılaştırma
tabloları oluştururlar (IFO1). Her grup için ayırt edici karakterleri belirleyerek morfolojik sınıf-
landırma anahtarları hazırlarlar.
3. Aşama - Bilimsel Teşhis
Online tür tayin anahtarları kaynaklarını araştırarak Türkiye florasına uygun anahtarları
indirirler. Bu anahtarları kullanarak her türün bilimsel teşhisini yaparlar (SFKÖ2). Teşhis
sonuçlarını doğrulamak için birden fazla kaynak kullanırlar ve belirsiz durumları not ederler
(SFARŞ2). Her tür için kesin bilimsel adını, familyasını ve taksonomide yerini belirleyerek
sistematik listeler oluştururlar.
Uygulama Aşamaları
4. Aşama - Dijital Herbaryum Oluşturma
Her tür için herbaryum kartı hazırlarlar. Kart üzerinde bilimsel adı, yerel adı, familyası, mor-
folojik özellikleri, habitat bilgileri, dağılım alanı ve fotoğrafları yer alır (ÜFÜD1). Dijital her-
baryum yazılımı veya basit veri tabanı programı kullanarak tüm bilgileri sistematik olarak
kaydederler (SFGE1). Grup üyeleri arasında iş bölümü yaparak herbaryumu ortak olarak
geliştirirler ve düzenli olarak güncellerler (IFÇ1).
5. Aşama - Etnobotanik Araştırma
Bitkisel türler için geleneksel kullanım alanlarını araştırırlar. Akademik kaynaklar, kitaplar
ve güvenilir web sitelerinden yararlanırlar. Mümkünse yaşlı kişiler veya yöre halkıyla gö-
rüşmeler yaparak yerel bilgileri toplarlar. Tıbbi özellikleri, aromatik değerleri, gıda olarak
kullanımları ve diğer geleneksel uygulamaları belgelerler (SFARŞ1). Bu bilgileri herbaryum
kartlarına ekleyerek zenginleştirirler.
6. Aşama - Biyoçeşitlilik Analizi ve Koruma
Çalıştıkları bölgenin biyoçeşitlilik haritasını oluştururlar (ÜFSÜ1). Türlerin dağılımını görsel-
leştirerek zenginlik alanlarını belirlerler. Risk altındaki türleri IUCN ve ulusal koruma katego-
rilerine göre sınıflandırırlar. Bu türlerin neden risk altında olduğunu araştırırlar. Koruma için
önerilerde bulunur ve bu önerileri bilimsel rapor formatında sunarlar (ÜFGHP1). Çalışma-
larını Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'ne sunulabilecek kalitede hazırlarlar
(ÜFGAK1, ÜFD1, ÜFD2).

Bu etkinlikte değerlendirme süreci, öğrencilerin biyolojik sınıflandırma, bilimsel gözlem, veri
Değerlendirme analizi ve etnobotanik araştırma becerilerini bütüncül biçimde ölçmek amacıyla tasarlan-
mıştır. Değerlendirme iki boyutta yürütülür:

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 61