Page 83 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

1. Atom Modellerinin Hazırlanması ve Grup Görev Dağılımı
Öğrencileri heterojen gruplara ayrılır ve öğrencilerden grup içinde “Malzeme Sorumlusu”,
“Yazman”, “Sözcü” gibi roller belirlemeleri istenir.
Hidrojen (H), oksijen (O), sodyum (Na) ve klor (Cl) atomlarının Bohr modelleri tahtada
örneklerle gösterilir.
○ Hidrojen (H): 1 proton, 1 elektron
○ Oksijen (O): 8 proton, 8 nötron, 8 elektron (2 iç yörünge, 6 dış yörünge)
○ Sodyum (Na): 11 proton, 11 elektron
○ Klor (Cl): 17 proton, 17 elektron
Gruplara, “Her grup, verilen renkli kartonları kullanarak kendi atom modellerini (1 oksijen,
2 hidrojen, 1 sodyum, 1 klor) çizip kesiniz. Proton ve elektron sayılarını kartların üzerine
belirgin şekilde yazınız.” (IFS1) yönergeleri verilir.
Grup üyelerinin atomların doğada nerede bulunduğu ve hangi bağları yapabileceği üzerine
kısaca tartışması sağlanır.
2. Bağlanma Kurallarının Hatırlatılması ve Molekül Inşası
İyonik ve Kovalent bağ kuralları (elektron alışverişi/ortaklaşması) ve elektriksel yük prensibi
(zıt yükler çeker, aynı yükler iter) kısaca hatırlatılır (IFÇ1).
Gruplara yönerge veriniz: “Elinizdeki atom kartlarını kullanarak iki farklı atomlu moleküller
oluşturunuz (SFKÖ1). Hangi atomun hangisini iteceğini veya çekeceğini grupça tartışarak
masa üzerinde modelleyiniz.”
Grupların O , H , NaCl gibi molekülleri oluştururken yaptıkları hatalara hemen müdahale
2 2
edilmemeli, bu hataların akran öğretimi yoluyla düzeltilmesi beklenmelidir.
Uygulama Aşamaları Öğrenciler burada molekül oluşumu sırasında atomların birbirini çekmesini ya da itmesini
canlandırır.
Öğrencilerin oluşturacağı muhtemel moleküller şunlardır; O , H , H O, NaCl, HCl, OH -
2 2 2
-
Çocukların oluşturduğu moleküllere dönütler sağlanır. Burada özellikle OH iyonu oluşturur-
larsa bu iyonun hâlâ elektriksel yükünü nötrleştirmesi için başka bir atoma ihtiyacı olduğu
belirtilir.
3. Suyun Polar Yapısının Keşfi
Uygulamanın odağını suya çekmek için şu geçiş yapılır: “Şimdi diğer molekülleri kenara
bırakın, sahneye bugünün yıldızı olan Su Molekülünü (H O) alalım.”
2
Polariteyi somutlaştırmak için talimat verilir: “Oksijen tarafına eksi (-), hidrojen tarafına
artı (+) işaretlerini ekleyiniz. Şimdi elinizdeki su moleküllerini masanın üzerine rastgele
bırakınız.”
İşbirlikli tartışma sorusu yöneltilir: “İki su molekülü yan yana gelirse birbirlerine nasıl
davranır? Grup arkadaşlarınızla tartışarak kartları artı ve eksi çekim kuralına göre masada
yeniden düzenleyiniz.” (SFKÖ1, FOÖD-OTÖ).
Öğrenci etkinliklerini gözleyiniz, gerekli dönütler dönütleri veriniz.
• Yanlış düzenlemelerde: İlginç yaklaşım, peki hangi kutuplar birbirini çeker? diye sorulur.
• Doğru düzenlemelerde: Harika! Peki bu nasıl bir bağ oluşturur? diye derinleştirilir.
4. 3 Boyutlu Modelleme ve Moleküler Etkileşimler
Amaç: Molekülleri 3D düşünmek ve hidrojen bağını anlamak
Öğrencileri 2 boyuttan 3 boyuta geçirmek için öğrencilere şu soru yöneltilir: Doğada
moleküller kâğıt gibi düz değildir. Doğada her şey 3 boyutludur. Moleküllerinizi 3 boyutlu
hâle nasıl getirebilirsiniz (SFAU1). Onları 3 boyutlu uzayda nasıl konumlandırırsınız?

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 85