Page 101 - DİJİTAL GRAFİK

Bilgi Notu

Harf formunu oluşturan temel ögeler (Görsel.3.3):

Taban Çizgisi (Basline): Büyük ve küçük harflerin üzerine oturduğu
varsayılan hayalî çizgidir.
Orta Çizgi (Meanline): Küçük harfleri üst uzantılarından ayıran ha-
yalî çizgidir.
Yukarı Uzantılar (Ascenders): Küçük harflerde gövde boyunun üs-
tünde kalan kısımdır. Görsel.3.4: Serif-Sans Serif
Üst Uzanımlar (Ascent): Harflerin taban çizgisinden itibaren üst
uzantılarının bittiği hayalî çizgidir.
Aşağı Uzantılar (Descenders): Küçük harflerin, taban çizgisinden iti-
baren hayalî çizginin altına uzanan parçasıdır.
Alt Uzanım (Descent): Küçük harflerin alt uzantılarının bittiği yerdir.
Kapatılmış Alan (Counter): Alfabedeki harflerin oyulmuş veya ka-
palı bölümüdür.
Tırnak (Serif): Harfleri oluşturan temel hatların üst ve alt bitim yer-
lerinde olan tırnak şeklindeki küçük uzantılara denir. Asıl vurgunun
sonunda oluşturulan kısa çizgidir.
Küçük Harf Boyu (X-Height): Harf yapısının temel bölümüdür. Her
küçük harf X boyutu yüksekliğindedir.
Asıl Vurgu (Main Stroke): Bir harfin vurgulayıcı kısmıdır.
Yatay Vurgu (Crossbar): A,H,T gibi harflerdeki yatay vurgudur.
Eğri Vurgu (Bowl): Yuvarlak yapılı harflerde eğri kısımlardır.

Görsel 3.3: Namık Kemal Sarıkavak harfleri oluşturan temel ögeler
Görsel 3.5: Harf tasarımı
Selahattin Ganiz
3.1.1. Harf Anatomisi

Harflerin sahip olduğu yapısal özellikler yazı karakterinin belirleyi-
ci unsurudur. Yazı karakterleri geometrik yapısının yanı sıra vurgu,
tırnak (serif), tırnaksız (sans serif), kütle, genişlik, biçem gibi farklı-
lıklarla birbirlerinden ayrılırlar (Görsel.3.4).
Kullanılan çizgisel darbeler harfi oluşturur. Kamış, fırça, keski gibi
yazı araçları harf biçimlerini doğrudan etkiler (Görsel.3.5). Her bir
fontun kullanım alanı ve amacı farklıdır. Bazı fontların yapısı güçlü
ve karakterli, bazı fontlar ise daha kıvrak ve hareketlidir. Bunlar har-
fin yapısı ile ilgilidir.
Harflerin kimlikleri vardır. Bu kimlikler harflerin ait olduğu yazı
ailesini temsil eder ve harfler isimlerini buradan alırlar. İsimlerini
tasarımcılarından alan yazı aileleri (Baskerville, Caslon, Garamond
vs.) olduğu gibi bir bölgenin ya da ülkenin ismini alan (Berkeley
Americana, Helvetica vs.) yazı aileleri de vardır.
Eski Yunan ve Romalılar, harfleri temel geometrik yapıları kullana- Görsel 3.6: Eski Yunan ve Roma yazılarının
rak şekillendirmiştir (Görsel.3.6). biçimlendiği geometrik yapı

99