Page 81 - İKİ BOYUTLU SANAT ATÖLYE 11

KOMPOZİSYON

BİLGİ NOTU a b

Altın oran, matematiksel bir oran olan Phi (φ) ile
ifade edilen ve estetikte sıkça kullanılan bir kavramdır.
Altın oranın değeri yaklaşık olarak 1.618 olarak bilinir. a
Matematiksel olarak ifade etmek gerekirse bir bütünün
parçalara oranı, parçaların birbirine oranı ile aynıdır.
Sonuç olarak a+b toplamının a parçasına olan oranı, a'nın
b parçasına olan oranına eşittir ve bu oran Phi'ye (φ) a+b
eşittir (Görsel 4.5).
Görsel 4.5: Altın oran

Resim sanatında altın oran, kompozisyonun düzenlenmesi ile ilgili bir prensiptir. Altın oran bir resimdeki
unsurların yerleştirilmesi, boyutları ve oranlarıyla ilgilidir. Altın oranın kullanımı, izleyicinin gözünü resmin
önemli noktalarına yönlendirir. Aynı zamanda altın oran resme denge, uyum ve estetik kazandırır. Resmin
en önemli unsurları, altın oranın belirlediği noktalara yerleştirilir. Yerleştirilme sonucunda izleyicinin dikkati
doğal olarak bu noktalara çekilir. Bununla birlikte altın oran sadece bir rehber olarak da kullanılır ve her
resim için zorunlu bir kural değildir. Sanatçılar, yaratıcılıklarına ve tercihlerine göre bu oranı kullanmayı
tercih etmeyebilirler. Ancak altın oranın estetik açıdan hoş bulunan bir oran olduğu ve resimde denge, uyum
hissi yarattığı yaygın bir kabuldür. Resim sanatının tarihinde altın oran, Antik çağlardan beri kullanılan bir
prensiptir. Antik Yunan'da, matematikçi, filozof Pythagoras ve takipçileri tarafından keşfedilen aynı zamanda
üzerinde çalışılan bir orandır. Altın oranın estetik değeri ve uyumu, Yunan mimarisinde, heykelcilikte ve
resim sanatında büyük ölçüde kullanılmıştır.

Antik dönemlerde sanatçılar ve mimarlar, altın oranı yapıtlarının düzenlemesinde kullanarak görsel
dengeyi ve estetik zevki artırmaya çalışmıştır. Örneğin ünlü Parthenon tapınağı (Görsel 4.6 ve 4.7), altın
oran prensiplerine dayanarak inşa edilmiştir.

Görsel 4.6: Partenon, MÖ 447-MÖ 432, Kallikrates ve İktinos, Görsel 4.7: Partenon altın oran şeması
Atina Akropolisi, Yunanistan

79