Page 177 - ÇALGI EĞİTİMİ ÇELLO | 11

7. ÜNİTE

7.1.2. Barok Dönem Eserlerinin Biçimsel Özellikleri

Barok Dönem; Rönesans Dönemi ile Klasik Dönem arasındaki dönemin sanatsal anlatı m biçimini yansıtan, eski sanatı n yo-
ğun şekilde süslendirildiği, abartı lı, karmaşık ve göz alıcı bir dönemdir. Bu dönemde çalgılarda teknik mükemmelliğe ulaşılmış,
enstrümantal müzikte sonat formu yaygınlaştı rılarak konçertonun ilk temelleri atı lmıştı r. Rönesans’tan iti baren sıklıkla kulla-
nılan viola da gamba, dönemin luti yeleri tarafı ndan gelişti rilerek günümüz viyolonseline dönüştürülmüş ve ilk çello sonatları
bu dönemde bestelenmişti r.

Barok Dönem çalgı ve çello müziğinde kullanılan başlıca tür ve biçimler aşağıdaki tabloda verilmişti r (Tablo 7.2).

Tablo 7.2: Barok Dönem Çalgı Müz�ğ�nde Kullanılan Başlıca Tür ve B�ç�mler

Canzona (Kanzone) Bir ya da birkaç bölümlü çalgı müziği, çok sesli halk şarkısıdır.

Genellikle aynı tonal yapıda olan farklı dans parçalarının art arda sıralanması ile
Suit (Süit)
oluşan müzik biçimidir.

Belirli bir biçimi olmayan, genellikle bir sahne eserinden önce seslendirilen, çalgı
Prelude (Prelüd)
için yazılmış müzik parçasıdır.

Barok Dönem müziğinde iki ya da daha fazla ses için uygulanan kontrpuantal bir
Fugue (Füg)
besteleme tekniğidir.

Varyasyon (Çeşitleme) Bir ezginin ritmik, melodik ve armonik değişiklikler yapılarak tekrarlanmasıdır.

Enstrüman eşliğinde seslendirilmek üzere bir ya da iki çalgı için bestelenmiş çok
Sonata (Sonat)
bölümlü müzik yapıtı dır.

Orkestra eşliğinde seslendirilmek üzere bir ya da iki solo çalgı için bestelenmiş
Konçerto
müzik yapıtı dır.

Bir grup solist (iki, dört veya daha fazla) ve orkestra için bestelenmiş dört bölümlü
Konçerto Grosso
sonat formunda eserdir.

Barok Dönem’in Müziksel Özellikleri
Barok Dönem’in başlangıcı ile birlikte çalgı müziği, vokal müziğin yerini almıştı r. Barok müziğin en belirgin özelliği olan
karşıtlıklar yani kontrastlar ortaya çıkmıştı r. Piyano-forte gibi çeşitli karşıt nüans ve anlatı m ifadeleri yoğun şekilde kulla-
nılmaya başlanmış; coşku, gizem, tutku, kahramanlık gibi duyguları anlatmak için karşıt ifadelerden yararlanılmıştı r. Tril,
mordan, appoggiatura, çarpma, gruppett o gibi abartı lı ve duygusal süsleme teknikleri ilk kez kullanılmıştı r. Kontrpuan
ve armoni teknikleri çok gelişti ği için melodiler ön plana çıkmıştı r. Eski usul kilise modlarının yerini daha açık ve anlaşılır
olan majör-minör tonlar almıştı r. Uzun ve süslü cümleler, kesin ve dinamik riti mler, güçlü geçişler ve kapanışlar dönem
eserlerinde belirgin şekilde yer almıştı r.

SIRA SENDE

François Couperin, Benedett o Marcello ve Johann Sebasti an Bach’ın çello müziği için yazdıkları eserlerden ula-
şabildiğiniz video kayıtlarını dönem özelliklerine dikkat ederek izleyiniz.

176 ÇALGI EĞİTİMİ ÇELLO 11