Page 67 - TÜRK SANAT MÜZİĞİ TEORİ VE UYGULAMASI | 11

1.3. Kürdî Makamı Şedleri

1.3.1. Kürdili-hicazkâr Makamı

1.3.1.1. Kürdili-hicazkâr Makamı Dizisi

Şarkı formunda en çok beste yapılan makamlardan biridir. Bu makamda bilinen ilk eser Hacı Arif Bey tarafın-
dan bestelenmiştir.

Kürdili-hicazkâr makamı kürdi makamının rast perdesine göçürülmüş şekli (şed makam) gibi tarif edilse de
bünyesinde birleşik makam özelliklerini barındıran, kendine özgü çeşnileri olan bir yapıya sahiptir. Şed ve
mürekkep olmak üzere iki şekli vardır.

Şed kürdili-hicazkâr makamı, rast perdesinde kürdi dörtlüsüne çârgâh perdesinde bûselik beşlisinin eklenmesi
ile oluşur. Bu diziye basit kürdili-hicazkâr dizisi de denmektedir.
Mürekkep (bileşik) kürdili-hicazkâr makamının iki türü vardır:
a) Hicazkârlı: Hicazkâr makamı dizisinin tiz bölgesine rast perdesindeki kürdi dörtlüsünün eklenmesiyle
meydana gelir. Makamın adı da buradan gelmektedir.

b) Arazbarlı: Nevâ perdesi üzerinde uşşak dizisine rast perdesindeki kürdi dörtlüsünün eklenmesiyle meyda-
na gelir.

Kürdili-hicazkâr Makamı Perdeleri: rast, nim zirgüle, kürdî, çârgâh, nevâ, nim hisar, acem, gerdaniye.

Gerdaniye Acem Nim hisar Nevâ Çârgâh Kürdî Nim zirgüle Rast Acem-aşiran

1.3.1.2. Kürdili-hicazkâr Makamını Oluşturan Unsurlar

Karar perdesi : rast
Seyri : inici
Yeden perdesi : acem-aşiran
Güçlü perdesi : 1. derece gerdaniye, 2.derece çârgâh
Donanım : si, mi ve la için küçük mücennep bemolü
Tiz durak : gerdaniye

66 ŞED (GÖÇÜRÜLMÜŞ) MAKAMLAR