Page 56 - ÇALGI EĞİTİMİ NEY 12

1. ÜNİTE NEYDE MAKAM UYGULAMALARI III

OKUYALIM ÖĞRENELİM

BUHURİZADE

MUSTAFA EFENDİ

(1640-1712)

Görsel temsilidir.

ITRÎ (BUHURİZADE MUSTAFA EFENDİ)

1640 İstanbul-1712 İstanbul

Kaynaklarda muhtemel doğum tarihi 1640 olarak kaydedilen Buhurizade Mustafa Efendi, klasik Türk müziğinin ku-
rucusudur. “Itrî” adıyla bilinir. Dördüncü Mehmet Dönemi’nde büyük üstat olarak ünlenmiş, devlet erkanı huzu-
runda fasıllar icra etmiştir. Itrî’nin müzikle ilgili kuramsal bilgilerinin çok üstün düzeyde olduğu kabul edilmektedir.
Bestelerindeki melodi zenginliği çok kuvvetli olan sanatçı; peşrev, saz semaisi, kâr, beste, semai, ayin, na’t, durak,
tevşih, tekbir, sala ve ilahi olmak üzere Türk müziğinin hemen her formunda eser vermiştir. Bu zengin müzik çeşitli-
liği ile klasik Türk müziğinin kurucusudur. Kendisinden önceki bestecilerde hissedilen Orta ve Yakındoğu müzikleri,
Itrî’nin bestelerinde yerini, klasik Türk müziği olarak isimlendirilen, Osmanlı-Türk üslubuna bırakmıştır.

Itrî, Abdülkadir Merâgi (1353?-1435) ve Hammâmîzade İsmail Dede Efendi (1778-1846) ile birlikte, Türk müziğinin
gelişimini yönlendiren üç önemli besteciden biri olarak kabul edilmektedir. Bugüne notalarıyla gelebilen parça sayı-
sı 42 ise de 1000’e yakın bestesi olduğu bilinmektedir.

Bayram namazlarında toplu olarak okunan Segâh Kurban Bayramı Tekbiri, kutsal emanetlerin ziyareti sırasında oku-
nan Segâh Salât-ı Ümmiye, Segâh Ayin-i Şerif-i Mevlevi, Nühüft Peşrevi Nühüft Saz Semaisi, Acem Yürük Semai,
Acem-Aşiran Yürük Semai, Beyâti Peşrevi, Rehâvi Peşrevi, Bestenigâr Beste, Beyâti Beste, Buselik Beste, Mâhûr Bes-
te, Segâh Yürük Semai Mâye Cum’a Salâtı, Dilkeş-Hâveran Gece Salâsı en çok bilinen eserlerindendir. Itrî’nin uğraşı
konuları yalnız müzikle sınırlı kalmamış, şiir ve hattatlıkla da ilgilenmiştir. Talik denen bir yazı türü üzerinde çalışmış,
güzel eserler vermiş, bu yönüyle de tanınmıştır. Itrî’nin, bir Divan sahibi olacak kadar tanınmış bir şair olduğu anla-
şılmaktadır. Kaynaklarda Buhurizade Mustafa Efendi’nin, 1712 yılında vefat ettiği belirtilmektedir.

54