Page 61 - Liseye Hoş Geldin - Kimya

KİMYA

ÖRNEK ETKINLIKLER ÖRNEK ETKINLIKLER

BAĞLAM TEMELLİ SORU 1 (Katılar ve Sıvıların Özellikleri)
Mikroskop Altındaki Gözenekler ve Yüzeylerin Yarışı

Bir fen bilimleri öğretmeni görseldeki gibi cam, fayans ve kâğıt havlu yüzeylerinin sıvılarla etkileşimini incelemek için renklen-
dirilmiş özdeş su damlalarını bu yüzeylere bırakıyor.

Bir süre sonra öğrenciler aşağıdaki gözlem tablosunu oluşturuyor.

Tablo: Farklı yüzeylerde su damlasına ait gözlemler
Yüzey Mikroskobik Yapı Özelliği Sıvının Davranışı (Gözlem)
Cam Tamamen pürüzsüz ve gözeneksiz. Su damlası küresel şeklini büyük ölçüde koruyor,
yayılmıyor.
Fayans Yarı pürüzsüz, mikroskobik düzeyde az gözenekli. Su damlası küresel şeklini kaybederek yavaşça
yüzeye yayılıyor.
Kâğıt Havlu Çok sayıda mikro kanala ve boşluğa (gözenek) sahip. Su, havlunun içine hızla çekiliyor ve damlatıldığı
yerin dışına doğru ilerliyor.

Öğretmen bu deneyin ardından, kâğıt havlunun uç kısmını dikey bir şekilde renkli suya daldırıp bekletiyor. Birkaç dakika sonra
suyun, havlunun yukarısındaki kuru bölgelere doğru kendiliğinden tırmandığını gözlemliyorlar.

a. Yukarıdaki verilere göre su damlasının cam yüzeyde küresel şeklini koruması ile kâğıt havlu içinde hızla ilerlemesi
durumunu, sıvının “kendi taneciklerini bir arada tutma eğilimi” ve “farklı bir yüzeye tutunma eğilimi” kavramlarını
kıyaslayarak açıklayınız.
...................................................................................................................................................................................

...................................................................................................................................................................................

b. Öğretmen öğrencilerine şu bilgiyi veriyor: “Farklı cins maddelerin taneciklerinin birbirini çekmesiyle oluşan kuvvete
adezyon denir.”
Bu tanımdan yola çıkarak verilen gözlemlerden hangileri adezyona doğrudan kanıt oluşturmaktadır? Gerekçesiyle
açıklayınız.
...................................................................................................................................................................................

...................................................................................................................................................................................

c. Kâğıt havlunun suya batırılan ucundan yukarıya doğru suyun kendiliğinden yükselmesi olayı, fiziksel bir olay olan kılcallık
(kapiler etki) ile açıklanır.
Tablodaki gözlemlerden yararlanarak, kâğıt havlunun hangi yapısal özelliğinin kılcallık olayını mümkün kıldığını
gerekçesiyle açıklayınız.
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................

LİSEYE HOŞ GELDİN 61