Page 170 - ÇALGI EĞİTİMİ BAĞLAMA 10

TERİMLER SÖZLÜĞÜ

abdal düzeni : Bağlamanın alt ve orta tel grubunun “la”, üst tel grubunun “sol” sesine akort edilmesi
ile ulaşılacak düzen.
akort : Bir çalgıda doğru ses vermesi için yapılan ayar, düzen. Daha çok telli çalgılarda
tellerin birbiriyle uyumu.
akran : Yaş, meslek, toplumsal durum vb. bakımından birbirine eşit olanlardan her biri.
armoni : İki veya daha çok sesin aynı anda kulağa hoş gelecek bir biçimdeki uyumu.

bağlama düzeni: Bağlamada en çok kullanılan düzenlerden biri. Bağlamanın alt grubunun “la”
orta tel grubunun “re”, üst tel grubunun “mi” sesine akort edilmesi ile ulaşılacak
düzen.
balaban : Kars, Erzurum dolaylarında mey çalgısına benzeyen kamışlı üflemeli çalgı.
boğaz havası: Teke yöresinde (Antalya, Burdur, Denizli, Isparta) çalınan hızlı, dokuz süreli ezgilere
verilen isim.
bozuk düzen : Bağlamada en çok kullanılan düzenlerden biridir. Bağlamanın alt grubunun “la” orta
tel grubunun “re”, üst tel grubunun “sol” sesine akort edilmesi ile ulaşılacak düzendir.
burma : Burulmuş, burularak yapılmış, kıvrılmış.

çam düdüğü : Orta boy bir sipsinin uç kısmına, içi boşaltılmış ince bir çam dalının eklenmesiyle
meydana getirilen üflemeli halk çalgısı.

dımıdan havaları: Burdur'da daha çok kadınlar tarafından 2+3+2+2 düzümlü usul kalıbıyla çalınan
ve söylenen hızlı oyun havalarına verilen isim.
diyatonik : Seslerin düz sıra hâlinde dizilip tam ve yarım tonların art arda gelişi. Bir oktavın 8
sesinin majör, minör ya da modal dizgeye ait oluşu.
doru : Gövdesi kızıl, ayakları ve yelesi koyu renkli olan, yağız.
duduk : Kafkasya ve Anadolu’nun doğusunda yaygınlık gösteren mey çalgısına benzeyen
kamışlı üflemeli çalgı.

efe : Yiğit, özellikle Batı Anadolu köy yiğidi, zeybek.
esinti : Belli belirsiz hissedilen hafif yel.

gakgili : Isparta’da ve dolaylarında 2+3+2+2 düzümlü usul kalıbıyla çalınan ve söylenen hızlı
oyun havalarına verilen isim.
gurbet havası: Teke yöresinde okunan serbest tartımlı ezgi türü.

hadde : Madenleri tel durumuna getirmek için kullanılan ve türlü çapta delikleri olan çelik araç.
hüdayda (fidayda): Bağlamanın alt grubunun “la” orta tel grubunun “re”, üst tel grubunun “re”
sesine akort edilmesi ile ulaşılacak düzendir.

icra : Bir müzik eserini oluşturan notaları sese çevirme.
ikrar : Saklamayıp doğruca söyleme, açıkça söyleme.

168