Page 23 - ÇALGI TOPLULUKLARI (BATI MÜZİĞİ) | 11

Davul,Trampet, Zil, Gong: Perdesi bulunmayan ve vurularak çalınan çalgılardır. Davul, diğer çalgı
gruplarının gürleşen seslerine güç kazandırır. Zille birlikte çalındığında törensel bir etki yaratır.
Kullanılan notalar süre belirtmeye yarar. Kendine özgü ses renkleriyle tek olarak da kullanılan zil,
özellikle caz müziğinde önemlidir. Trampet davulun benzeridir. Gong, Uzak Doğu çalgısıdır. Güçlü
titreşimiyle çok etkilidir.
Çelik üçgen, boru çan, ahşap blok, marakas, ksilofon, metalofon gibi çalgılar da orkestrada kullanılan
vurmalı çalgılardır.

Telli Çalgılar
Arp: 47 teli ve 6,5 oktavlık ses genişliği vardır. Teller, arpistin oturuşuna göre kısadan uzuna, tizden
pese doğru sıralanır. Notaları iki dizekte sol ve fa anahtarlarıyla yazılır.
Klavyeli Çalgılar
Piyano: Solo çalgı olduğu gibi oda müziği ve orkestra için de önemli bir çalgıdır. Yedi oktav ve bir
minör 3’lü ses sınırı vardır. Sesleri kısmaya ya da uzatmaya yarayan 3 pedalı vardır. Kendine özgü
donanımı ile sesin bütün temel özelliklerini verebilen bir çalgıdır. Notaları arpta olduğu gibi iki dizekte
yazılır. Sol anahtarı ve fa anahtarı kullanılır.

Orkestrada Çalgı Grupları

Orkestrada yer alan enstrümanlar çalınış şekillerine göre yaylı, üflemeli (Kendi aralarında bakır ve
tahta nefesliler olarak ayrılır.) ve vurmalı (ses yükseklikleri belirlenebilen, notaları dizek üstünde
gösterilebilen ritimleri tek bir çizgi üzerinde yazılan) olarak üç gruba ayrılır.
Yaylı Çalgılar Grubu: Keman, viyola, viyolonsel, kontrbas
Sadece yaylı çalgılardan oluşan çalgı topluluğudur. Yaylı çalgılar terimi; günümüzde orkestrada
yer alan “keman ailesi” içindeki keman, viyola, viyolonsel ve kontrbas çalgıları için kullanılır. Sesin
üretimi yayla sağlandığı için gruba bu isim verilmiştir. Yaylı çalgılar terimi, yay ile (archet-arşe) çalınan
çalgılar anlamında kullanılmaktadır.
Üflemeli Çalgılar Grubu: Tahta ve bakır üflemeliler olarak kendi içinde iki gruba ayrılır.
a) Tahta Üflemeliler: Flüt, obua, fagot, klarnet, saksafon
Bu gruba tahta üflemeli çalgılar adı verilse de günümüzde grubun üyeleri farklı maddelerden
üretilmektedir. Saksafon ailesi dışında grubun diğer üyeleri bir zamanlar tahtadan yapılsalar da
günümüzde flütler metal, altın, gümüş, platinyum; ucuz klarnetler de plastikten yapılmaktadır.
Bu grubun çalgıları değişik boylardaki yapılarıyla flüt, obua, klarnet, fagot ve saksafon aileleridir.
Saksafon ailesi bakır üflemeli çalgılara dâhil edilse de klarnet ailesi ile ton, ağızlık, tek kamış
kullanımı, pozisyon ve çalış tekniği olarak benzerlik taşıdığı için bu gruba dâhil edilir.
b) Bakır Üflemeliler: Korno, trompet, trombon, tuba
Günümüz orkestralarında bakır üflemeli çalgılar grubu; korno, trompet, trombon, bas trombon ve
tubadan oluşur. Bakır üflemeli çalgılar grubunun varlığı, orkestralara “senfonik” sıfatını verebilmek
için aranılan önemli unsurlardan biridir. Tını açısından bakır üflemeli çalgılar tahta üflemeli çalgılar,
grubundan çok daha homojendir. Bakır üflemeli çalgılarda ağızlık, sesin tınısını belirleyen en önemli
unsurdur. Bunun dışında transpozisyon ya da çalgıların şekli ayrı bir ölçüt olabilir.
Vurmalı Çalgılar Grubu: Perküsyon (davul, trampet, zil, gong, çelik üçgen (triangl), timpani.
Vurmalı çalgıların oluşturduğu gruptur. 20. yy.da besteciler eserlerinde geniş bir vurmalı çalgılar
grubu kullanmışlardır. Vurmalı çalgılar grubu, senfoni orkestrasında devamlı yer almayan çalgılardır.
Eserde değişik etki yaratmak, ritmi güçlendirmek ya da değişik efektler duyurmak istenildiğinde yer
alan çalgılardır.
Genel olarak üçe ayrılan bu orkestra gruplarına gerektiğinde ilave enstrümanlar da eklenebilir.
Bu enstrümanlar içerisinde en yaygın olanları telli çalgılar ailesine mensup arp ve klavyeli çalgılar
ailesine mensup piyanodur. Klavsen de Barok dönem müziğinde kullanılan klavyeli bir çalgıdır.

22