Page 11 - TÜRK HALK MÜZİĞİ KORO | 11

KİTABIN TANITIMI

Okuma parçası bu bölümde yer alır. Ölçme ve değerlendir-
me bu bölümde yer alır.

TÜRK HALK MÜZİĞİ KORO 11 2. ÜNİTE
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
OKUMA PARÇASI Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.
HALK MÜZİĞİ KİMİNDİR?
1. Bûselik makamı dizisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Halk müziği üzerine yerli ve yabancı araştırmacılar tarafından iki yüzyıla yakın zamandır folk-
lor ve etnomüzikoloji alanlarında araştırmalar yapılmış, dünya halk müziklerinin tanımı yapılmaya A) Seyri inicidir.
ve özellikleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. B) Yedeni ırak (fa bakiye diyez) perdesidir.
C) Donanımda hiçbir değiştirici işaret bulunmaz.
Bu araştırmalara göre halk müziği; “halkın arasından çıkıp gelenek hâline gelmiş ezgilerden
oluşan, halkın zaman içinde müşterek malı olmuş, en sade ve yalın ezgilerden oluşan, bestecisinin D) Durağı neva (re) perdesidir.
belli olmadığı müzik türü” olarak tanımlanır. E) Güçlüsü hüseynî (mi) perdesidir.
Halk tarafından benimsenen, kulaktan kulağa aktarılarak yayılan ezgiler, halk müziğinin teme-
lini teşkil eder. 2. Rast makamı dizisinin güçlü perdesi aşağıdakilerden hangisidir?
Halil Bedii Yönetken, Türk halk müziğini; “folklorik, anonim bir karaktere sahip, yaratıcısı belli A) Irak (fa bakiye diyez)
olmayan, Türk köylüsünün, Türk aşiretinin ve Türk âşıklarının müziği” olarak tanımlamıştır. Muzaf- B) Rast (sol)
fer Sarısözen ise, “halkın sahibini bilmeden çalıp söylediği ezgiler” olarak açıklar. C) Neva (re)
Bu konuda Mahmut Ragıp Gazimihal’in tespitleri ise şöyledir: “Halk şarkısı tabirini “chant D) Bûselik (si)
popularie” karşılığı kullandık. Fakat Almanların kendi halk şarkılarına “lied” dedikleri gibi, biz de E) Dügâh (la)
kendi halk şarkılarımıza “türkü” dedik. Anadolu’da “şarkı” adı bilinmez.”
3. Karcığar makamı dizisinin durak perdesi aşağıdakilerden hangisidir?
Bütün bu tanımlardan hareketle, halk müziğinde aranan özellikler Nida Tüfekçi tarafından
şöyle sıralanmıştır: A) Neva (re) B) Çârgâh (do) C) Rast (sol) D) Dügâh (la) E) Segâh (si koma bemol)
1. Sahibi bilinmemektedir.
4. Mâhur makamı dizisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
2. Halk tarafından benimsenip onun ifadesine bürünmüştür.
A) Durağı dügâh (la) perdesidir.
3. Halkın ortak malıdır.
B) Yedeni geveşt (fa küçük mücennep diyez) perdesidir.
4. Kulaktan kulağa aktarılmak suretiyle hayatiyetini sürdürür. C) Donanımda bir adet değiştirici işaret bulunur.
5. Gelenek hâline gelmiştir. D) Seyri inicidir.
6. Derin bir geçmişe sahiptir. E) Güçlüsü neva (re) perdesidir.
7. Mekân içinde yaygındır.
5. Rast (sol) perdesinde bûselik beşlisine, neva (re) perdesinde kürdî dörtlüsünün eklenmesiyle
8. Yöresel dil ve müzik özelliklerini taşır.
oluşur. Seyri çıkıcı-inicidir. Durağı rast (sol) perdesidir. Güçlüsü neva (re) perdesidir. Yedeni ise
9. İddiasızdır.
ırak (fa bakiye diyez) perdesidir.
10. Kişisel yapım değildir.
Yukarıda tanımı verilen makam dizisi aşağıdakilerden hangisidir?
Türk halk müziğinin yukarıda sıralanan özellikleri arasında “kişisel yapım olmaması” ve “sahi-
binin belli olmaması” gibi maddeler, günümüzde geçerliliğini kaybetmiş durumdadır. “Diğer mad- A) Rast B) Karcığar C) Segâh D) Mâhur E) Nihâvend
delere uygunluk gösteren ve halk türküsü kimliğinde olan her ezginin” bundan böyle yakımcısı
(bestecisi) veya üreteni artık bellidir. Son yüzyılda üretilmiş ve bundan sonra üretilecek her türkü, 6. Segâh makamı dizisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
notaya alınabilmekte veya kaydedilebilmektedir. Bu iki maddenin diğer sakıncası da, yakanı belli A) Güçlüsü segâh (si koma bemol) perdesidir.
âşıkların yaktığı türkülere uymamasıdır. Örneğin: Âşık Veysel’in yaktığı türkülerin sahibi belli değil B) Yedeni kürdî (la bakiye diyez) perdesidir.
midir?
C) Durağı neva (re) perdesidir.
Atınç EMNALAR’ın “Türk Halk Müziği ve Nazariyatı” D) Donanımda hiçbir değiştirici işaret bulunmaz. “Ölçme ve değerlendirme” ile ilgili pdf dosyasına
adlı kitabından düzenlenmiştir. E) Seyri inicidir. yandaki karekoddan ulaşabilirsiniz.
38 39
Ölçme ve değerlendirmeye ait
karekod bu bölümde yer alır.
Etkileşimli kitap, video, ses, animasyon, uygulama, oyun, soru vb.
ilave kaynaklara ulaşabileceğiniz karekodu gösterir. Daha fazlası için
http://ogmmateryal.eba.gov.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.
Makam dizisine ait
Makam dizisi videoya ulaşacak
hakkında bilgi bu karekod bu
bölümde yer alır.
bölümde yer alır.
Makam
TÜRK HALK MÜZİĞİ KORO 11 2. ÜNİTE
ile ilgili 2.3. KARCIĞAR MAKAMI DİZİSİ
Köprüye Varınca (Kızılırmak)
etkinlik bu Seyri inici-çıkıcıdır. Durağı dügâh (la) perdesidir. Güçlüsü neva (re) perdesidir. Yedeni ise rast (sol) per- 13 & b b œ ™ œ# œ™ œ œ œ ™ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ™ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
Dügâh (la) perdesinde uşşak dörtlüsüne, neva (re) perdesinde hicaz beşlisinin eklenmesiyle oluşur.
2
bölümde desidir. œ b œ # œ ˙ BÜ KA KÜL DÜ SIN BÜ KÜL DÜ SIN BÜ KA KÜL DÜ SIN BÜ KÜL DÜ SIN
LA
LA
KA LA
KA LA
yer alır. & < > œ w Bœ œ ˙ 17 2 Gİ RE MEM Gİ RE MEM Gİ RE MEM Gİ RE MEM Makama
Uşşak Dörtlüsü Hicaz Beşlisi & b b œ œ œ œ ™ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ™ œ Œ ‰
ait farklı
KI ZIL IR MAK NET TİN AL LI GE Lİ Nİ
Karcığar makamı dizisi ile ilgili videoya 21
yandaki karekoddan ulaşabilirsiniz. 2 ™ ™ bir türküye
& b b œ œ œ œ ™ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ™ œ Œ ‰
ETKİNLİK NA SIL YE DİN BE NİM SU NA BOY LU MU
• Aşağıda verilen karcığar makamı dizisine örnek türkünün solfejini yapınız. ulaşılacak
• Aşağıda verilen karcığar makamı dizisine örnek türkünün sözlerini yöresel üslûp/tavır, ağız/şive -1- -2-
özelliklerine dikkat ederek seslendiriniz. KÖPRÜYE VARINCA KÖPRÜ YIKILDI KIZIL IRMAK PARÇA PARÇA OLASIN
ÜÇYÜZ ATLI BİRDEN SUYA DÖKÜLDÜ HER PARÇANI BİR DİYARA SALASIN karekod bu
NİCE YİĞİTLERİN BELİ BÜKÜLDÜ SEN DE BENİM GİBİ YÂRSIZ KALASIN
Bağlantı: Bağlantı
KIZIL IRMAK NETTİN ALLI GELİNİ bölümde yer
KÖPRÜYE VARINCA NASIL YEDİN BENİM SUNA BOYLUMU
KÖPRÜYE VARINCA
(KIZILIRMAK)
: Muzaffer Sarısözen
Derleyen
Yöresi Yöresi : Sivas (KIZILIRMAK) Derleyen : Muzaffer Sarısözen -3- alır.
: Sivaz
Kaynak Kişi: Muzaffer Sarısözen
Notaya Alan : Muzaffer Sarısözen
Kaynak Kişi : Muzaffer Sarısözen Notaya Alan : Muzaffer Sarısözen ANASI DER BEN KIZIMI VEREMEM Karcığar makamı dizisine örnek olarak
BABASI DER BEN SÖZÜMDEN DÖNEMEM verilmiş “Ne Güzel Oğlan” türküsünün
e = 320 KARDEŞİ DER BEN KANINA GİREMEM notalarına yandaki karekoddan ulaşabilirsiniz.
2 5 b œ œ œ œ# ™ œ œ œ œ œ œ
& b 8 J œ ™ œ# œ™ œ œ œ ™ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Bağlantı
KÖP RÜ YE VA RIN CA KÖP RÜ YI KIL DI YI KIL DI BİLGİ NOTU Bilgi notu
KI ZI LIR MAK PAR ÇA PAR ÇA O LA SIN O LA SIN
A NA SI DER BEN KI ZI MI VE RE MEM VE RE MEM Ustalara Saygı
Makama ait 5 Muzaffer Sarısözen bu bölümde
Folklor derlemecisi, müzisyen Muzaffer Sarısözen 1899’da Sivas’ta doğdu. Konservatuvar eğitiminin ardından
2
türkü & b b œ œ œ ™ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ™ ™ œ œ œ œ ™ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ çeşitli okullarda müzik öğretmenliği yaptı. 1937 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı adına derlemeler yapmak yer alır.
üzere görevlendirildi, sonrasında konservatuvarda folklor arşivi şefliğine getirildi. 1940 yılında Yurttan Sesler Top-
luluğu Korosu’nu kurdu ve yönetti. 1953 ve 1954 yıllarında İzmir ve İstanbul’da aynı koroları kurdu. 1949-1950
YI
DI
ÜÇ YÜZ AT
LI
KIL DI
YI
KIL
BİR
DEN
SU
YA
O
bu bölümde VE O LA RE SIN MEM VE RE LA SIN MEM HER PAR ÇA NI DER BİR BEN Dİ SÖ YA ZÜM RA DEN yıllarında İtalya ve İspanya’da yapılan halk oyunları şenliklerinde ilk kez Türkiye’nin temsil edilmesini sağladı. 1952 Türkü
yılında kurulan halk oyunlarını yayma ve yaşatma kurumunda önemli görevlerde bulunarak Türk folkloruna hiz-
BA BA SI
met eden Sarısözen 4 Ocak 1963‘te Ankara’da vefat etti.
9 œ œ œ œ# ™ œ œ œ œ œ œ
yer alır. & b b œ œ œ œ™ œ Œ ‰ ™ ™ J Türk halk müziğinin derlenmesinde ve türkü notalarının günümüze aktarılmasında önemli şahsiyetlerin başında hakkında kısa
2
DÖ KÜL DÜ Nİ CE Yİ ĞİT LE RİN BOY NU gelen Muzaffer Sarısözen’den alınan yukarıdaki türkü, Türk halk müziği türlerinden ağıt biçimindedir ve Sivas
SA LA SIN SEN DE BE NİM Gİ Bİ YÂR SIZ yöresine aittir. Sözlerindeki ağız/şive özellikleri, bu yöreden örnekler barındırır. Usul özelliği bakımından türkü- bilgi bu
DÖ NE MEM KAR DA ŞI DER BEN KA NI NA nün ritmik yapısı, birleşik usullerden 5 zamanlıya örnektir ve ölçü sayısı 5/8’liktir.
bölümde
30 31
yer alır.