Page 22 - İKİ BOYUTLU SANAT ATÖLYE 10

1. ÜNİTE RESİM SANATININ KISA TARİHÇESİ

BİLGİ NOTU

Gotik Sanat: Fransa’da ortaya çıkarak 12, 13, 14, 15. yüzyıllarda var-
lığını sürdürmüştür. Gotik sanat, Romanesk sanatının değişmesiyle
Latin sanatına bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Orta Çağ’ı kapatıp,
Rönesans’ı başlatan bu sanat akımı, öncelikle kitap resmi olarak 13.
yüzyılın ortalarından itibaren Fransız Sanat Kütüphanesi için üretilen
kitaplarla gelişmeye başlamıştır. Tema, kompozisyon ve renk seçim-
lerinin dinî konulara (Görsel 1.19) göre belirlendiği bu dönemde asil Görsel 1.19: Bakirenin Evliliği, 1305,
hayat, avcılık, bayramlar vb. konular da işlenmiştir. Gotik resimde fi- Giotto di Bondone (Catto di Bondone),
gürlerin ya da perspektifin doğal görünmesine önem verilmemiştir. Bu Scrovegni (Skroveyni) Şapeli, İtalya
dönemde inşa edilen yapılar (katedral vb.) Gotik sanatın mimarlıkta
yükselmesine olanak sağlayarak; resim, heykel ve vitray sanatları bu
mekânları süsleme görevi üstlenerek ikinci planda kalmıştır.

Rönesans Resim Sanatı: Hümanizm ve idealizm kavramları üzerine
kurulan Klasik Yunan sanatının sanat alanındaki canlanışını tanımla-
maktadır. Kilisenin sanat ve sanatçı üzerindeki etkisinin azalması, in-
sanın kainatın merkezine konulması ile birlikte çizgisel üslup, merkezi
perspektif, kusursuz kapalı forma dayalı bir anlatım, ışık-gölge, renk
kullanımı, doğa ve mekânların resimlere dahil edilmesi, sanat eser-
lerinin sanatçılar tarafından imzalanması gibi yenilikleri beraberinde
getirmiştir. Bu döneme kadar sanat eserlerinde derinlik etkisinin çiz-
gi ile oluşturulması, yerini Leonardo da Vinci’nin figürlerin arkasında Görsel 1.20: Bakire, Çocuk İsa ve Bebek
uzanan manzaranın gittikçe soluklaşmasına (Görsel 1.20), hava-renk Vaftizci Aziz John, 1520-1540,
perspektifi ile oluşturduğu sfumato (sufumato) tekniğine bırakmıştır. Leonardo da Vinci,
Louvre Müzesi, Fransa

Maniyerizm (Üslupçuluk): İtalyanca “maniera” sözcüğünden türetilen
terim “üslup” anlamına gelir. Gerçekçi tasvir yerine yapıtta bilinçli ya-
paylığa yaptığı vurgu nedeniyle “zarif üslup” olarak tanımlanır. Bu an-
lamda Maniyerizm, 1520-1580 tarihleri arasında üretilen sanat eser-
lerinin üslubunu tanımlar. Maniyerizm sanat döneminde Rönesans
resim sanatının önemsediği matematiksel düzen, durağan formlar ve
kusursuz insan anatomisi tasvirleri önemini kaybetmiştir. Bunun yeri-
ne ayakları yere basmıyor gibi görünen ince uzun figürler, açık-koyu
tonlar arasında hızlı geçişler, belirsiz mekân derinliği, dramatik ha-
reketli deformasyon ve devinimsel ifadeler önemsenmiştir. Maniye-
rizm’in yapaylığı, rengin resim yüzeyini sıkıştırması, figürlerin uzatılmış
oranları ve abartılı anatomisi (Görsel 1.21) izleyicide endişe duygusu
yaratır. Bu dönem sanatçıları için önemli olan Rönesans’ta olduğu gibi
doğa gözlemlerinin özenle yeniden yaratılması değil, doğa gözlemleri-
ni sanatçının zihinsel kavrayışı ve öznel bakış açısıyla yorumlanmasıdır.
Bu dönem Barokla Rönesans arasında geçiş dönemidir.

Görsel 1.21: Çobanların Hayranlığı, 1612-
1614, El Greco (El Greko), Metropolitan
Sanat Müzesi, Amerika

20