Page 98 - İKİ BOYUTLU SANAT ATÖLYE 11

4. ÜNİTE

4.2.5. Kompozisyonda Zıtlık ve Birlik

BİLİYOR MUSUNUZ? • Bir kompozisyonda her türden karşıtlığın uyum oluşturduğunu biliyor
muydunuz?

ETKİNLİK
Jean Baptiste Simeon Chardin’in “Bakır Tencere, Kepçe, Sürahi ve Somon Dilimi” eserini (Görsel 4.33)
inceleyiniz.
1. Yukarıda verilen kompozisyonu zıtlık ve birlik
oluşumu açısından inceleyerek ilk izlenimlerinizi
söyleyiniz.
2. Kompozisyonda kullanılan ögelerin zıtlık ve
birlik oluşumundaki rolleri ile ilgili gözlemlerinizi
söyleyiniz.
3. Kompozisyonda kullanılan açık-orta-koyu, sıcak-
soğuk renk ve renk tonlarının zıtlık ve birlik
oluşumundaki rolleri ile ilgili gözlemlerinizi
söyleyiniz.
4. Zıtlık ve birlik oluşumunun kompozisyonun
geometrisine etkisi ile ilgili düşüncelerinizi Görsel 4.33: Bakır Tencere, Kepçe, Sürahi ve Somon
söyleyiniz. Bulgularınızı arkadaşlarınızla pay- Dilimi, 1750 / 1760, Jean Baptiste Simeon Chardin,
laşınız. Louvre Müzesi, Fransa

BİLGİ NOTU

Birlik-zıtlık, bir kompozisyonun bütününde görsel olarak iyi durduğu hissi ve bir bütün olarak deneyimlenmek
üzere tasarlanmış olması anlamına gelir. Sanatçılar eserlerini düzenlerken denge, vurgu, uyum, çeşitlilik,
dereceleme, hareket ve ritim gibi sanat ilkelerini kompozisyona ait ögeleri düzenlemek için kullanır ve bu
sayede eserlerinde bütünlük duygusu elde ederler.

Zıtlık, kompozisyonda farklılık yaratarak ögeler arasında dikkat çekici ve etkileyici bir denge sağlar. Zıtlıklar;
renk, şekil, ton, değer, doku gibi ögelerin karşıtlığından kaynaklanabilir. Örneğin benzer renk paletinin
kullanılması veya renk tonlarının uyumlu seçimi, birlik hissiyatını oluşturur. Keskin köşeli ve geometrik
şekillerin yumuşak ve organik şekillerle karşıtlığı zıtlık yaratır. Büyük ve küçük ögelerin karşıtlığı veya ölçek
açısından farklılık, zıtlık oluşturur. Açık ve koyu arasındaki karşıtlık, zıtlığı vurgular. Pürüzlü ve düzgün
yüzeylerin bir arada kullanılması, zıtlık oluşturur.

Birlik, kompozisyonda uyum, denge ve tutarlılık sağlar. Bu prensip, ögelerin bir araya gelerek bütünlük
oluşturmasını hedefler. Birlik, kompozisyonda farklı ögelerin arasında ilişkilerin kurulması ve uyumlu bir
düzenin oluşturulmasıyla sağlanır. Örneğin: Benzer renk paletinin kullanılması veya renk tonlarının uyumlu
seçimi, birlik hissiyatını oluşturur. Benzer veya tekrar eden şekillerin kullanılması, birliği vurgular. Ögelerin
benzer boyutlarda veya orantılı olarak kullanılması, birlik hissini güçlendirir. Ögelerin benzer ışık değerlerine
sahip olması, birlik hissini oluşturur. Benzer veya uyumlu dokuların kullanılması, birliği sağlar.

Zıtlık ve birlik prensipleri birlikte kullanıldığında kompozisyonun görsel etkisini artırır. Zıtlıklar, vurgu ve
dikkat çekme sağlarken birlik ise resmin denge ve uyum içinde olmasını sağlar.

96