Page 62 - ÜÇ BOYUTLU SANAT ATÖLYE 11

3. ÜNİTE
3.2. Büstte Kalıp Alma Yöntem ve Teknikleri
Büst model lemesinin ardından kalıp alma işlemi gerçekleştirilir. Kalıp alınırken uygulamanın başından
sonuna kadar sürecin planlanması ve disiplinli çalışılması önemlidir. Büstte çeşitli kalıp alma yöntem ve
teknikleri kullanılır. Alçı, polyester, silikon, poliüretan ve epoksi gibi malzemelerle kalıp alınabilir. Kalıp alı-
nırken kullanılacak malzemelerin özellikleri bilinmelidir. Endüstriyel gelişmelerle artan malzeme çeşitliliği
ve 3D yazıcılarla birlikte teknolojinin de dahil olmasıyla kalıp alma farklı bir boyut kazanmıştır.
Kalıp alırken kolay uygulanması, düşük maliyetli olması sebebiyle genellikle alçı kalıp tercih edilmektedir.
Ancak ağır oluşu ve çabuk deforme olması nedeniyle alçı daha çok tekli dökümde tercih edilir. Polyester
ise büyük ebatlı çalışmalarda kalıp alınırken tercih edilen hafif, dayanıklı, uzun ömürlü bir malzemedir.
Polyesterin içerisinde bulunan zararlı maddelerden dolayı uygulama sırasında dikkat edilmelidir. Kalıp al-
mada kullanılan bir diğer yöntemde silikondur. Isıya ve suya dayanıklı bir malzeme olan silikon; izolasyon,
dolgu ve yapıştırma malzemesi olarak kullanımının yanı sıra sağlık, gıda, sanayi ve plastik sanat alanlarında
kalıp almada tercih edilen bir malzemedir.
Alçı Kalıplama Teknikleri
Alçı kalıplama tekniği; uygulama kolaylığı, kolay temin edilmesi ve diğerlerine göre daha ucuz bir malzeme
olması sebebiyle atölye uygulamalarında tercih edilmektedir. Bu tekniği öğrenmeden önce alçıyı tanımak
gerekir. Alçı, doğada bulunan alçı taşının 150-160 °C’de pişirilmesiyle elde edilir. Beyaz, ince toz şeklinde
bir malzemedir. Suyla karıştırılıp macun kıvamına getirildiğinde donarak katılaşır ve kolay işlenebilir. Alçı
çevre kirliliğine yol açmaz. Mimari yapılarda, sağlık sektöründe, toprağın tuzdan arındırılmasında, mobilya,
ahşap ve taş yüzeyleri boyaya hazırlama gibi alanlarda kullanılır. Farklı çeşitleri vardır.
Sıva alçısı: Spatula, mastar, mala ya da makine yar dımıyla iç mekânlara uygulanan, geç katılaşan akma
yapmayan alçı türüdür.
Saten alçı: Sıva alçısıyla aynı uygulama alanlarına sahiptir. Saten alçı uygulandığı yüzeyin son kat alçısıdır.
Yüzeyleri pürüzsüz hâle getirmek için kullanılır.
Dolgu alçısı: Kırık, çatlak, boşluk ve derz aralarının kapatılmasında kullanılan yapıştırma özelliğine sahip
alçıların ortak adıdır.
Kartonpiyer alçısı: Çeşitli süslemeler ve özel çalışmalar için geliştirilmiş ince taneli pürüzsüz yüzeyler elde
etmek amacıyla kullanılan çabuk katılaşan dayanıklı bir alçı türüdür. Kalıp alma işlemlerine elverişli olan
alçı çeşididir.
Alçının Hazırlanması
Hazırlanacak alçı miktarına uygun geniş ağızlı, derin bir kap seçilir ve seçilen kap yarısına kadar su ile
doldurulur. Alçı iki avuçla alınır ve daireler çizilerek kaba aktarılır. Su alçıya doyana kadar kaba alçı eklenir.
Suyun yüzeyinde alçı partikülleri kalmaya başladığında artık karışıma alçı eklenmez. Bu aşamadan sonra
alçının karıştırılması gerekir. Bunun için en uygun yöntem plastik kabın dibine avuç içini yaslayıp sağa sola
hareket ettirerek mikserleme işlemi yapılmasıdır. Bu işlemle alçıda oluşabilecek topaklanmaların çözülmesi,
homojen ve pürüzsüz bir karışım elde edilmesi hedeflenir (Görsel 3.39).

Görsel 3.39: Alçı hazırlanması

60