Page 120 - TÜRK SANAT MÜZİĞİ TEORİ VE UYGULAMASI | 11

TERİMLER SÖZLÜĞÜ

A
acem : Türk müziğinde bir perde adı, dizeğin beşinci çizgisindeki fa sesi.
acem-aşiran : 1. Türk müziğinde dizeğin birinci aralığındaki fa sesi. 2. Türk müziğinde bir
makam.
ağır : Klasik Türk müziğinde usullerin yavaş mertebeleri için kullanılan terim.
Halk müziğinde de ezginin yavaş tempoda çalınacağını belirtir. Bu terim halk
ezgilerinin ve bazı oyunların başına sıfat olarak da getirilip kullanılır ki, ağır
bar, ağır zeybek bunlara verilecek örneklerden bazılarıdır.

ağız : Yörelere göre değişen söyleme biçimi, tarzı. Yerel ağızlar Türkiye’nin dört
bir yanında farklı farklı ortaya çıkmaktadır. Ağızların çeşitli isimlerle anıldığı
bilinmektedir. Afşar ağzı, Arguvan ağzı, âşık ağzı, kadın ağzı gibi çok sayıda
çeşidi vardır.

akıcı : Bir dinleyicinin, müziği hiç zorlanmadan, ferahlıkla dinlemesini mümkün
kılan özellik. Akıcı üslup, akıcı karakter de denir. Müzikte kendiliğinden
akan, ilerleyen melodik, armonik çizgi.
akor : Üç ya da daha fazla sesin aynı anda duyulması.

akort (uygu, düzen) : Çalgıların tellerini belirli oranlara göre düzenlemek. Akort terimi düzen
anlamında da kullanılmaktadır. Bununla birlikte daha çok tellilerin
düzenlenmesi manasını verirse de vurmalı çalgılardan davul, def, darbuka vs.
derili çalgılar için de kullanılagelmiştir.
alaturka : Türk tarzı, üslubu. Son yüzyıl içinde klasik Türk müziğini tanımlamak için
kullanılan terim. Bu terim aynı zamanda belli bir kesim tarafından Türk tarzı
yaşam biçimini ifade etmek amacıyla da kullanılmaktadır.
allegro : Çabuk, canlı.
andante : Rahat, yavaş.

B
baget : Orkestra şefinin orkestrayı yönetirken kullandığı, uzunluğu tercihe göre değişen
değnek, çubuk.
bakiye : Türk müziğinde dört komaya bölünen en küçük ikili aralık.

bemol : Önüne konulduğu notayı yarım ses pestleştiren ses değiştirici işaret.
beste : Klasik Türk müziğinde kullanılan, din dışı, sözlü form. Beste, gazel tarzında
yazılmış dört mısralı şiirler üzerine bestelenmiştir. Bu özelliğinden dolayı
dörtlü anlamındaki murabba” adıyla da anılır. Genellikle büyük usullerle
ölçülmüşlerdir.
bûselik : 1. Türk müziğinde, dizeğin üçüncü çizgisindeki si sesi. 2. Türk müziğinde
bir makam.

büyük mücennep : Türk müziğinde sekiz koma değerindeki aralık.
büyük usul : Klasik Türk müziğinde 16 süreliden itibaren 124 süreliye kadar tüm usulleri
kapsayan usul türü.

119