Page 98 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ

2. ÜNİTE

2.5. Atılım Dönemi

2.5.1. Bu Dönemde Yapılan Reformların Türk Müziğine Etkisi
Atılım Dönemi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulması (1923) ile Hüseyin Sadeddin Arel’in İstanbul Belediye Kon-
servatuvarına atanması (1943) arasındaki zaman dilimini kapsar. Batı müziği 15. yüzyıldan itibaren Osmanlı mü-
zik kültürünün içine girmeye başlamıştır. Batı müziğinin etkisiyle Türk müziğinde yaşanan yenileşme hareketi,
Muzıka-yi Hümâyunun kurulması ve Tanzimat’ın ilan edilmesiyle daha da hız kazanmıştır. Tanzimat’ın ilanından
Cumhuriyet’in ilanına kadar geçen süreçte yaşanan değişimler, Cumhuriyet Dönemiyle birlikte daha yoğun bi-
çimde devam etmiştir.
1920’li yıllarda Türkiye Cumhuriyeti’nin müzik politikalarında müziğin ve müzik eğitiminin bilimsel olarak ele
alınması, müzik eğitimcilerinin bu fikirle yetiştirilmesi amaçlanmıştır.
Yenileşme hareketlerinden biri olarak 1924 yılı başlarında Tevhidi Tedrisat (öğretim birliği) yasası çıkartılmış-
tır. Türkiye Cumhuriyeti için yeni ekonomistler, hukukçular, felsefeciler ve sanatçılar yetiştirilmesi amacıyla Maa-
rif Vekâleti (Millî Eğitim Bakanlığı) tarafından yurt dışına eğitim için gönderilecek öğrencilere sınav yapılmıştır.
Dârülfünun emini seçilerek Cumhuriyetin ilk üniversite rektörü olan İsmail Hakkı Baltacıoğlu’nun başkanlığında
kurulan jüri tarafından yapılan sınav sonucunda yirmi iki kişi Almanya, Fransa ve Belçika’da öğrenim görmeye
hak kazanmıştır. Atatürk, yurt dışına eğitim için gidecek öğrencilere yaptığı konuşmada: “Sizi birer kıvılcım olarak
gönderiyorum. Volkan olup dönmelisiniz.” şeklinde hitap etmiştir.
Yurt dışına gönderilen müzisyen ve besteciler: Ekrem Zeki Ün, Ulvi Cemal Erkin, Cezmi Rıfkı Erinç, Fuat Koray,
Necil Kazım Akses, Hasan Ferit Anlar, Ahmet Adnan Saygun, Halil Bedii Yönetken’ dir.
1920-1930 yılları arasında Türk müziği yenileşme hareketi kapsamında yapılan çalışmalar şu şekilde özet-
lenebilir:
• 1923 yılında Dârülelhan, Batı müziği eğitimi
ağırlıklı olarak yeniden açılmıştır.
• 1924 yılında Muzıka-yi Hümâyun, Riyaset-i
Cumhur Musiki Heyeti adıyla Ankara’ya ta-
şınmıştır. Musiki Muallim Mektebi kurulmuş-
tur. Bu kurumun müdürlüğüne okullarda
klasik Batı müziği eğitimi verebilecek öğret-
menlerin yetiştirilmesi amacıyla Osman Zeki
Üngör atanmıştır (Görsel 2.60).
• 1925 yılında Maarif Vekâleti Hars Müdüriyeti-
nin (Millî Eğitim Bakanlığı) isteğiyle Seyfettin
Bey (Asaf) ve Sezai Bey (Asaf) tarafından Batı
Anadolu’ya ilk defa halk müziği derleme se- Görsel 2.60: Musiki Muallim Mektebi öğrencileri
yahati yapılmıştır. Dârülelhanın adı İstanbul
Konservatuvarı olarak değiştirilmiştir.
• 1926 yılında Asaf kardeşler, derleme seyaha-
ti raporları ve derledikleri halk melodilerini
“Yurdumuzun Nağmeleri” adlı kitapta yayım-
lamıştır. 1926-1929 yılları arasında Dârülel-
han tarafından halk müziği derleme gezileri
düzenlenmiştir. Bu derleme gezileri sonucu
on beş nota broşürü yayımlanmıştır (Görsel
2.61). Türk müziği çalışmaları için “Şark Musi-
kisine Ait Tarihî Eserleri Tetkik ve Tespit Heye-
ti” ve “Türk Musikisi İcra Heyeti” kurulmuştur.
İlk heyet klasik Türk müziğinin önemli eserle-
rini notaya almak, ikincisi ise bu eserleri kay-
detmek için çalışmıştır (Görsel 2.62).
Görsel 2.61: Nota broşürü Görsel 2.62: Tasnif heyeti
derlemeleri

96 TÜRK MÜZİĞİNDE DÖNEMLER