Page 164 - Osmanlı Türkçesi 1

A L T I N C I ÜN İ T E

SE rg İ
Ders kitabınızın 87 ve 88. sayfalarında “Darbımesellerimiz” ve “Durub-ı
Emsal” başlıklarıyla verilen atasözlerinden beğendiklerinizi seçip el ya-
zınızla veya dijital ortamda (Osmanlı Türkçesi alfabesiyle) yazarak sını-
fınızın / okulunuzun uygun alanlarında sergileyiniz.

y azıy a d a İ r

HAT SANATI: HARFLERDEN DOĞAN ESTETİK
Okuyamadığınız ve anlayamadığınız bir yazıyı hayran bakışlarla

uzun uzun seyrediyor, onu özenle çerçeveleyip duvarınıza ası-
yorsunuz. Arap alfabesine biraz olsun aşinalığınız vardır diyelim.
Evet şu çelik yayı andıran, sonra da zarif kıvrımlarla yumuşayıp
akan çizgi “lamelif” olabilir diyorsunuz. Belki de bir başkası... İster
okuyup anlayın ister bir tek harfini bile söküp çıkartamayın. Hiç
önemi yok bunun. Çünkü karşınızdaki gerçek bir sanat eseridir
ve ne anlattığı değil, nasıl anlattığıdır önemli olan.

Güzel yazı, bütün yazı dillerinde derece derece önemli olmuş;
bazen gerçek bir sanata dönüşmüştür. İslam dininin figüratif sa-
nata koyduğu yasak ve Arap alfabesinin güzel yazı için son de-

rece uygun olan grafik özellikleri ise süsleme sanatları alanındaki
engin kültürel birikimle hat sanatının doruklara tırmanmasına yol
açmıştır. Türklerin İslamiyet’i kabulünden sonra gerçekleşen bu
yükseliş, tüm İslam camiasında şu sözün tartışmasız kabulüne yol
açmıştır: Kur’an Mekke’de nazil oldu, Mısır’da okundu, İstanbul’da
yazıldı.

İslam yazı sanatının ilk tarzı “makıli” adı verilen ve tüm harflerin düz
çizgilerden oluştuğu tarzdır. Daha sonra hem düz hem dairevi hat-
ların birlikte kullanıldığı “kûfi” yazı tarzı doğmuştur. Çoğu tarihçi ve
yorumcunun üzerinde birleştiği bir nokta ise sayıları 37’ye kadar çı-
kan yazı türlerinin tümünün bu iki temel üslubun varyasyonlarından
ibaret olduğu yönündedir. Ancak tarz ve üslup ne olursa olsun; harf-
leri birbirine bağlama ustalığı anlamına gelen “terkip”, harfin formu-
nu yorumlama anlamında “tenasüp”, aşırı süslemeciliğe düşmeme
anlamında “sadelik” ve özellikle dinî sözlerin mealinin bir yansıması
olan ‘’ihtişam” hat sanatının vazgeçilmez temel ilkeleri sayılmıştır.

(…) (Genel ağdan alınmıştır.)
163