Page 201 - DESEN 11

4. ÜNİTE DESEN ÇALIŞMALARINDA PORTRE

OKUMA PARÇASI

• Çizgiyi sen icat edeceksin. Çizgine el yazın kadar senden bir şeyler sinecek. El yazın gibi
senin olacak, sana “has” olacak.
• Renklerin değişimini değil biçimlerin başlayıp bittiklerini belirteceksin.
• Tabiat biçimleri çizgilerle çevrelenemez.
• Konunun parçaları arasındaki boy farklarını dikkatle incele ve bu farkları “abartarak belirt”,
büyük, orta, küçük düzenini kur. 8-5-3 rakamları arasındaki özelliğe dikkat et. Biri ötekisinin
yarısı değil.
• Parçalar arasındaki hareket farklarını cesaretle belirt.
• Çok iyi işlediğin konuda “abartma” karikatürden korkarak çarpıkları daha çarpık, ezik mi
daha ezik, güçlü mü daha güçlü. Cesur ol ama cesaretin bir gerçeğe dayanırsa manası var.
• Desen çizenin bir çeşit heykel yaptığını hiç unutma!

Heykel yapanları yakından incele. Dış konturun konuyu sınırlayan son çizginin en sonunda gelişini
incele. İçten dışa arama, içten dışa gelişen biçim tasasını kavra.
• Kâğıt üzerinde kabartma çökme etkileri vermek ne kadar güçse hacimli, canlıymış gibi, ele
tutulacakmış gibi. Desen çizmek ne kadar marifetse-kabartmadan-hacimli kılmadan bir ko-
nuyu kâğıt gibi dümdüz bir biçim içinde çizmekte o kadar güçtür. İran minyatürlerine bak.
Hacimli biçim-düz biçim.

• Yazı yazanla desen çizen arasındaki fark mesafedir. Deseninle arandaki mesafeyi sabit tutma.
Desenini çeşitli mesafelerden kontrol et. Desenini tepetaklak çevir, desenine uzağa git bak,
deseninin yanına gel bak. Kavağın durgun sudaki aksi ya da güzel bir insan vücudunun çeşitli
duruşlardaki güzelliği her mesafede aynı mıdır?
• En sevdiğin konuyu yüz metrekare içine çizmeyi dene. Hiç olmazsa bu ölçüye göre bir par-
çasını incele. Yüz metrekarelik bir duvara imzasını atabilen iyi bir desenci olabilir. Neden?

• Ritmik düzen.
• El çabukluğundan kaçma-çalım.
• Konunun benzerini sanat tarihinde arama.
• Anlamadığın yeri boş bırak.

• Tabiatta çizgi olmayışı.
Komisyon tarafından düzenlenmiştir.

Not: Okuma parçası, Bedri Rahmi Eyüpoğlu’nun “Resme Başlarken” isimli kitabından alınmıştır. Üzerinde
35 yıl çalıştığı, farklı tarihlerde defalarca bilgilerini güncellediği ve bir türlü baskı aşamasını gerçekleştire-
mediği, hatta 1972 yılında evinde çıkan yangında resimleri ve ortaokul yıllarından itibaren gün gün tuttu-
ğu günlüklerinin ve notlarının büyük bir kısmının zarar görmesiyle kitabın basımı gecikmiştir. Eş, dost ve
arkadaşlarının 1974 yılında bu notları derleyip toparlamasıyla ortaya çıkan “Resme Başlarken” kitabı oğlu
Mehmet Eyüboğlu tarafından 1976 yılında tamamlanmıştır. (Bilgi kitabın önsözünden komisyonumuzca
özetlenmiştir.)

Kaynakça: Bedri Rahmi Eyüboğlu, Resme Başlarken, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 3. Baskı, 2011, s.
315, 316 ve 317, Baskı: Ayhan Matbaası, Bağcılar/ İstanbul

199