Page 15 - ÇALGI TOPLULUKLARI (BATI MÜZİĞİ) | 11

11.1. ORKESTRA TEMEL BİLGİLERİ

1.1. Orkestranın Tarihçesi
1.2. Orkestra Çalgıları

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Müziğin tarihte varoluşu ile ilgili düşüncelerinizi arkadaşlarınızla

paylaşınız.
2. Orkestra kelimesinin sizdeki çağrışımları nelerdir? Açıklayınız .
3. “Çeşitlilik’’ kavramını orkestra ile ilişkilendirerek açıklayınız.

1.1. Orkestranın Tarihçesi
Orkestranın Tarihsel Süreci

Orkestra tanımı bugünkü anlamına zaman içinde ulaşmıştır. Bugünkü anlamına ulaşmadan önce
eski Yunan tiyatrolarında koronun dans edip şarkı söylediği ve oyuncuların yer aldığı bölüm olarak
tanımlanmıştır. Müzik tarihinde ilk orkestra örneği, yaylı ve nefesli çalgıların ayrılmasıyla 1607 yılında
sahnelenen Monteverdi’nin Orfeo Operası'nda görülmüştür. 1700’lü yıllarda operanın çalgı topluluğu
anlamında kullanılmıştır. 1900’lü yıllarda kilise ve oda müziği grupları bu isimle adlandırılmıştır.
Orkestranın tarihsel süreci müzik dönemlerine göre (Rönesans, Barok, Klasik, Romantik, 20.
yüzyıl) incelendiğinde çalgıların sayısı ve çeşitliliği ile birlikte gelişen çalma teknikleri ve orkestral tını
bakımından büyük farklılıklar görülmektedir. Kullanılan yaylı çalgıların, tahta ve bakır üflemelilerin,
vurmalı çalgıların gruplara ayrılmaları uzun bir zaman dilimine yayılmaktadır.

Çalgıların kökeni Antik Çağ'a dayanır. Çalgıların yayılması erken Orta çağ'da Bizans üzerinden
Yakın Doğu’dan ve İslam yoluyla ticaretler, savaşlar ve Haçlı Seferleri ile gerçekleşmiştir. Orta çağ
boyunca çalgıların değişmeden kaldığı görülmektedir. Bu dönemde yaylı çalgılar önemli ve etkili,
vurmalı çalgılar ise daha etkisizdir. Rönesans döneminde nefesli çalgılar, Barok dönemde ise lavta
ve klavsen gibi çok sesli (polifonik) akor çalgıları önem kazanmıştır. Bazı çalgılar sosyolojik anlamda
belli çevrelere ait kalmıştır. Örneğin timpani ve trompet orduda atlılara, şövalyelik kurumuna veya
aristokrasiye; flüt ve trampet ise halka ait kalmıştır.

Müzik, Barok dönemden önce vokal olarak ya da çağın o günkü enstrümanları ile yapılmıştır.
Barok dönemde bazı müzik eserleri belirli şekillerde gruplandırılmış farklı enstrümanlar ile çalınmıştır.
Bu düşünce, ilk orkestranın doğmasını sağlamıştır. Barok dönem orkestralarında klavsen, keman,
çello, fagot, obua, trompet ve davul gibi çalgılar yer almıştır. 18 ve 19. yy.da çalgılardaki teknik
gelişmelerle pek çok melodik çalgı önem kazanmıştır. 20. yy.da ise vurmalı çalgılar genişlemiş ve
elektronik müzik enstrümanları ortaya çıkmıştır.

14