Page 118 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ

2. ÜNİTE

Kemal İlerici

Kemal İlerici (Görsel 2.80), 15 Ekim 1910’da Bolu’nun Gölyüzü mahallesinde dün-
yaya geldi. Babası Lütfi Bey, annesi Hamide Naciye Hanım’dır. İlköğrenimini 1921 yı-
lında Bolu Sultanisinin ilk kısmında tamamlayan İlerici, orta öğreniminin üç sınıfını
Karekod-8 Bolu Lisesinde 1924 yılında tamamladı. İki yıl Kastamonu İlköğretmen Okulunda
"Uygulama"
okudu. 1926 yılında ilkokul öğretmeni olarak Bolu’ya atandı. Kemal İlerici’nin mü-
zik sevgisinin oluşmasında el mızıkası çalan annesi Hamide Hanım’ın büyük etkisi
oldu. Kendi kendine keman çalmaya çalışan İlerici, müzik öğretmeni Mustafa Rahmi
Otman’ın Bolu’ya atanması üzerine çalışmalarını onunla sürdürdü. İlk bestelerini bu
yıllarda yapan Kemal İlerici’nin eserleri klasik Türk müziği alanına aittir. İlerici, müzik
bilgisini artırmak için İstanbul’a tayin istedi. Aynı yıllarda İstanbul Belediye Konser-
vatuvarına ve daha sonra Ankara Devlet Konservatuvarına girdi. Dönemin Batı ve
Türk müziği hocalarıyla üçlü armonik sistemde yazdığı “Senfonik Uvertür” ve o yıllar- Görsel 2.80: Kemal İlerici
da Türk müziği makamlarından yola çıkarak oluşturmaya başladığı, kendi armonik
sistemiyle bestelediği “ Köyümde “ adlı orkestra süiti ile kompozisyon ileri devresinden “iyi” derece ile mezun oldu. Bundan
sonraki tüm eserlerini kendi armonik sistemiyle bestelemiştir. Farklı yerlerde müzik öğretmenliği yaptı. Eserleri orkestralarda
ve solo olarak icra edildi. Fransa’da kaldığı dönemde önemli besteci ve müzikologlarla görüşerek geleneksel Türk müziği yapı-
sından kaynaklanan armonik sistemini tanıttı ve görüşlerini aldı. İlerici Türk müziği ile ilgili her konuda düşüncelerini dile getir-
miş ve yazmış bir ses dizer, etnomüzikolog, müzik kuramcısı ve düşünürdür. Ortaya koyduğu sistem Cumhuriyet Dönemindeki
çağdaşlaşma çalışmalarının en önemlilerinden biridir. Kemal İlerici 29 Eylül 1986’da vefat etmiştir.
Yorgo Bacanos
Türk musiki tarihinin gayrimüslim musikişinaslarının en önde gelenle-
rinden biridir. Yorgo Bacanos (Görsel 2.81), İstanbul Rum cemaati içinde bir-
çok ferdinin musikiyle uğraşmasıyla ünlü bir aile ortamında, müziğin içinde
1900 yılında doğdu. Babası Lavtacı Haralambos, ağabeyi Kemaneci Aleko,
dayısı Kemaneci Anastas, amcaoğlu ise Kemençeci Sotiri’dir.
Birçok ünlü müzisyen gibi musiki aşkıyla öğrenimini yarım bırakanlar-
dandır. Saint-Benoit Lisesindeki tahsilinden vazgeçip babasından aldığı
lavta dersleriyle musikiye başladı. Aynı dönemde Büyük Sinanyan adlı piya-
nistten Batı müziği tekniğinde piyano öğrendi.
1928 yılında ağabeyi Aleko, Kanuni Ahmet Yatman, Hafız Kemal ve Hafız
Sadettin Kaynak ile beraber Almanya’ya giderek Berlin’de plaklar doldurdu.
Kendisinden sonraki udilere kılavuz olma niteliği taşıyan taksimlerini içinde Görsel 2.81: Yorgo Bacanos
bulunduran plaklarının bu döneme ait olduğu bilinmektedir.
1946 yılında radyonun yanı sıra İstanbul Belediye Konservatuvarı Türk Musikisi İcra Heyetinde de çalışmaya
başlayan Bacanos, bu kurumda uzun yıllar ud çaldı.
Bugün dahi ud sazının kullanıldığı bütün ülkelerin müzisyenleri için Bacanos’un herhangi bir taksim kaydını
arşivinde bulundurmak bir ayrıcalık sayılmaktadır. Bu bakımdan kendisini hiç görmemiş, yerli ve yabancı yüzlerce
öğrencisi bulunmaktadır. 1977 yılında vefat etmiştir.

BİLGİ NOTU
• Yeni Dönem müzik insanları arasında Alâeddin Yavaşça, Selâhattin İçli, Sadeddin Kaynak, Melahat Pars,
Semahat Özdenses, Neveser Kökteş, Refik Talat Alpman, Ruşen Ferit Kam, Cevdet Çağla, Hasan Ferit Alnar,
Selahattin Pınar, Avni Anıl, Zeki Müren, Reşat Aysu, Cinuçen Tanrıkorur, Rakım Erkutlu, Muzaffer Sarısözen,
Âşık Veysel, Muharrem Ertaş, Hacı Taşan, Neşet Ertaş, Çekiç Ali, Ali Ekber Çiçek, Âşık Mahsuni Şerif, Murat
Çobanoğlu, Şeref Taşlıova, Âşık Ali İzzet Özkan, Özay Gönlüm, Ferruh Arsunar, Sadi Yaver Ataman, Nida
Tüfekçi ve Yücel Paşmakçı gibi önemli isimler bulunmaktadır.

116 TÜRK MÜZİĞİNDE DÖNEMLER