Page 122 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ

3. ÜNİTE

3. ÜNİTE: TÜRK MÜZİĞİ EĞİTİM KURUMLARI

3.1 Resmî Olmayan Eğitim Kurumları ve Geleneksel Sohbet Toplantıları

HAZIRLIK ÇALIŞMASI
1. Kültür Bakanlığı genel ağ sitesinden resmî olmayan eğitim kurumlarını inceleyiniz.
2. Çevrenizde bildiğiniz Türk müziği eğitimi veren kurumların isimlerini sınıfınızdaki arkadaşlarınızla
paylaşınız.
3. Dârülelhan ses kayıtlarını genel ağ ortamından dinleyiniz.

Eğitim, hayat boyu devam eden bir süreçtir. Türklerin kültür ve eğitim alanlarından biri olan müzik; dinî ayin,
savaş, barış, cenaze, düğün gibi çeşitli etkinlik ve kutlamalarda tarihin en eski dönemlerinden beri var olmuştur.
Osmanlı Devleti’nde müzik eğitimi birçok kurum tarafından verilmiştir. Enderun-i Hümayun, Mehterhane-i Hü-
mayun ve Muzıka-yi Hümâyun saray içindeki başlıca müzik eğitim kurumlarıdır. Bunların dışında Mevlevihaneler,
özel meşkhaneler, esnaf loncaları, cemiyetler, dernekler ve Tanzimat sonrası açılan müzik okulları saray dışın-
da yürütülen başlıca müzik eğitim kurumları arasındadır. Türk müziğini oluşturan makam, usul, repertuvar vb.
bilgileri üstattan dinleyerek öğrenme, tekrarlama, ezberleme esasına dayanan, böylelikle söz ve saz eserlerinin
yüzyıllar boyu nesilden nesile aktarımını sağlayan bir yöntem olan meşk sistemi, 19. yüzyılın ilk çeyreğine kadar
sürdürülmüştür. Daha sonra kurulan konservatuvarlarda da bu yöntem uygulanmıştır.
3.1.1. Resmî Olmayan Eğitim Kurumlarının Müzik Eğitimine Katkıları
Mevlevilik
Mevlevilik, tamamen sevgi ve musamaha üzerine kurulmuş bir müessesedir. Mevlana, bütün yaratılanları ya-
radandan ötürü sevmeyi, sevgiden söz etmeyi öğretmiştir.
Kendi varlığından vazgeçip Allah’ta fâni olmak yani Allah’a gönül bağlamak, Allah’a giden en kısa yoldur. Gön-
lünü Hakk’a vermiş bir insanın artık kendi benliği kalmamıştır. Onun her zerresinde var olan Allah’tır. O kişi Allah
ahlakına büründüğünden nefsine uyup başkasına zarar verecek kötü işlerde bulunmaz. Hz. Muhammed ve Mev-
lâna işte bu vasıflarıyla insanlığa örnek olmuşlardır.
Mevlevilik, insan düşüncesine yepyeni bir mesaj vererek İslam düşünürlerinin fikirlerini, sistemlerini, inanç
akidelerini ruh, akıl ve sevgi üçgeni içinde sunar. Mevlevilik, insanlığa ahlak, din, ilim ve akıl yolunda heyecan
katarak yeni ufuklar açar.
Mevlana, bir derviş ve mürşit olarak gönülleri coşturmuş, insan aklını nur ile yıkamış, akıl ve gönülleri kirden
ve ikilikten kurtarmış, temizlemiştir.
Mevlana, hiçbir şeyi inkâr etmemiş,
her şeyi birleştirmiş, bütünleştirmiş ve
sevdirmiştir. O insanı insandan ayırma-
mıştır. Yaratılan her şeyin Allah’ın birer
yansıması olduğuna inanmıştır.
“İnsan yaratılmışların en şereflisidir.”
anlayışıyla her dilden, dinden, renkten
insanı kucaklayan Mevlana; sevginin, ba-
rışın, kardeşliğin ve müsamahanın sem-
bolü olmuştur (Görsel 3.1).
Türk düşünce ve sanat dünyasına
önemli katkılar sağlayan Mevlevilik ve Görsel 3.1: Mevlevi ayini
Mevlevihaneler, Osmanlı müzik hayatının
en önemli kaynaklarından birini teşkil etmiştir. Kuruluşundan itibaren ayinlerinde musikiye önemli bir yer veren
Mevleviler, dinî musikinin önemli formlarından olan ”Mevlevi ayini”nin oluşmasına zemin hazırlamıştır.
Mevlevi ayinlerinin pek çoğunda yer alan müzikal unsurlar tarikat içinde musikişinaslardan oluşan bir züm-
renin oluşmasını sağlamıştır. Bu zümreye yetişmiş insan temin etmek amacıyla Mevlevihanelerde, Mevleviliğin

120 TÜRK MÜZİĞİ EĞİTİM KURUMLARI