Page 83 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ

2. ÜNİTE

2.4. Değişim Dönemi

2.4.1. Bu Dönemde Yapılan Reformların Türk Müziğine Etkileri
Değişim Dönemi, mehterhanenin kaldırılmasından (1826) Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına (1923) ka-
dar olan zaman dilimini kapsamaktadır. Batılılaşma hareketlerinin bir sonucu olarak kurulan yeni ordu için yeni
bir bandoya ihtiyaç duyulmuştur. Bu doğrultuda 1826 yılında Batılı anlamda bir müzik kurumu olan “Muzıka-yi
Hümâyun”, maddi imkânları Harbiye Nazırlığınca karşılanmak üzere şimdiki İstanbul Teknik Üniversitesinin Taş-
kışla binasında kurulmuştur (Görsel 2.46).

Görsel 2.46: Muzıka-yi Hümâyun

Sultan II. Mahmut, Muzıka-yi Hümâyunu kurduğunda
Fransız asıllı Moniseur Manguel’i (Mönsyur Mongel) şef ola-
rak görevlendirmiştir. 1828 yılında ise dönemin tanınmış
müzikçilerinden Giuseppe Donizetti’yi (Giutzeppe Donit-
zetti), “Osmanlı Mızıkaları Umum Mürebbisi” (genel müzik
direktörü) olarak görevlendirilmiştir. Muzıka-yi Hümâyunda
yapılan ilk iş, öğrencilere Batı notasını öğretmek olmuştur.
Hızla kurumsallaşan Muzıka-yi Hümâyun, sarayda mehter-
hane ile karşılanan müzik gereksiniminin yerini almıştır.
Giuseppe Donizetti, Sultan II. Mahmut ve Sultan Abdül-
mecit’in padişah oldukları dönemlerde Osmanlının Batılı an-
lamda ilk marşları olan “Mahmudiye ve Mecidiye” marşlarını
bestelemiştir. Mahmudiye Marşı 11 yıl, Mecidiye Marşı ise 22
yıl Osmanlı İmparatorluğu’nun millî marşı olarak çalınmıştır.
Bu dönemde, Muzıka-yi Hümâyun içerisinde bandoyla Görsel 2.47: Necip Paşa
çok sesli Batı müziği eserleri seslendiren “Saray Orkestrası” kurulmuş, kısa süre içinde konserler verilmeye başlan-
mıştır. Avrupa’dan çok sayıda gelişmiş bando aleti ve bu aletlerin derslerini vermesi için müzisyenler getirtilmiştir.
Osmanlıda çalgı yapımının gelişmesiyle birlikte orkestralarda yerli çalgılara da yer verilmeye başlanmıştır.
Giuseppe Donizetti’den sonra Muzıka-yi Hümâyunun komutanlığına getirilen Necip Paşa, haremde II. Mah-
mut’un kızı Adile Sultan’ın gözetiminde şefleri de kız olan 80 kişilik kızlar bandosunu kurmuştur. Necip Paşa,
Batı müziği terimlerini Türkçeleştirme ve Türkçe yazılışlarının tespitiyle ilgili çalışmalar yapmıştır. Bugün kullanılan
müzik terimlerinin bir kısmı Necip Paşa’nın çalışmalarının ürünüdür (Görsel 2.47).

TÜRK MÜZİĞİNDE DÖNEMLER 81