Page 143 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

9. ÜNİTE

Necil Kazım Akses ( 1908-1999)

6 Mayıs 1908 tarihinde İstanbul’da doğan Necil Kazım Akses (Görsel 9.16), Türk
Beşleri’nin en genç üyesidir. Küçük yaşlarda müzik eğiti mine başlayan Akses; keman
eğiti mini Kevser Hanım’dan, solfej eğiti mini Mesut Cemil’den, armoni eğiti mini Cemal
Reşit Rey’den almıştı r. 1926 yılında İstanbul Erkek Lisesinden mezun olduktan sonra
Viyana’da kompozisyon ve bestecilik üzerine çalışmalar yapmıştı r. 1931 yılında Prag
Devlet Konservatuvarına kabul edilmiş ve kompozisyon çalışmalarını besteci Josef Suk
ile sürdürmüştür. Bu eğiti mler sonucunda ilk eserlerinden “Mete” adlı operasını ve
“Çift etelli” adlı senfonik dans eserini bestelemişti r.

Akses, 1935 yılında Ankara Devlet Konservatuvarında görev yapması için Millî
Eğiti m Bakanlığı tarafı ndan Türkiye’ye davet edilmişti r. Bu sayede Ankara Devlet Kon-
servatuvarının kurulması amacıyla görevlendirilen Paul Hindemith’in danışmanlığını
yaparak idari görevlerde bulunmuştur. Ayrıca Musiki Muallim Mektebinde dersler Görsel 9.16: Nec�l Kazım Akses
vermişti r. Bern ve Bonn şehirlerinde kültür ataşeliği görevlerinde bulunmuş; Alman-
ya, İtalya, Tunus tarafı ndan hizmet nişanlarıyla onurlandırılmıştı r.

Akses, 1949 yılında güzel sanatlar genel müdürlüğü görevine geti rilmesinden
sonra yabancı pek çok orkestra şefi nin Türkiye’ye gelmesini sağlamıştı r. 1971 yılında
devlet sanatçısı ünvanı alan besteci, yenilikçi bir yaklaşımla bestelediği eserlerinde
geleneksel ögeleri de kullanmıştı r.

Necil Kazım Akses’in başlıca eserleri, verilen tabloda türlerine göre sınıfl andırılmıştı r (Tablo 9.5).

Tablo 9.5: Nec�l Kazım Akses’�n Başlıca Eserler�
Piyano
Orkestra Konçerto Oda Müziği Solo Çalgı Sahne Yapıtları
ve Şan

Şiir ve Müzik Çift etelli Keman Konçertosu Allegro Feroce Prelüd ve Fügler Anti gone
Senfonik Ankara Viyola Konçertosu Poeme Beş Piyano Parçası Kral Oedipus
Destan Kalesi
Bir Divandan Ballade Idyll-Viyolonsel ve 1. Yaylılar Dörtlüsü Minyatürler Jül Sezar
Gazel Orkestra için
Itrî’nin
Neva Kâr’ı
On Türkü 2. Yaylılar Dörtlüsü Capriccio
Üzerine
Scherzo
50. Yıl Marşı

SIRA SENDE

Aşağıdaki tabloda bestecileri ile verilen eserleri dinleyiniz. Eserlerin yapısında bulunan Türk müziği ve Batı müziği
unsurlarını tespit ediniz. Tespitlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Besteci Eseri
Cemal Reşit Rey Yürük Zeybek
Ulvi Cemal Erkin Köçekçe
Hasan Ferit Alnar Viyolonsel Konçertosu
Ahmet Adnan Saygun Yunus Emre Oratoryosu
Necil Kazım Akses Cumhuriyet’in 50. Yıl Marşı

TÜRKİYE’DE ÇOK SESLİ MÜZİK 141