Page 12 - TÜRK HALK MÜZİĞİ KORO 12

KİTABIN TANITIMI

Okuma parçası bu bölümde yer alır. Ölçme ve değerlendirme
bu bölümde yer alır.

TÜRK HALK MÜZİĞİ KORO 12 2. ÜNİTE
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Aşağıdaki numaralandırılmış kutucuklarda, “Makam Dizilerine Göre Türkülerimiz”
OKUMA PARÇASI
DADALOĞLU ünitesi ile ilgili bazı kavramlar yer almaktadır. Kutucuklardaki numaraları kullanarak
soruların cevaplarını altlarındaki boşluklara yazınız. (Aynı kutucuğu birden fazla soru
için kullanabilirsiniz.)
“Kalktı göç eyledi Avşar illeri
Ağır ağır giden iller bizimdir. 1 SEYRİ 2 YEDENİ 3 DURAĞI 4 GÜÇLÜSÜ
Arap atlar yakın eyler ırağı İnici Acem aşiran Dügâh (la) Eviç (fa bakiye diyez)
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir. (mi bakiye diyez) ve dügâh (la)
Belimizde kılıcımız kirmani
Taşı deler mızrağının temreni 5 YEDENİ 6 DURAĞI 7 GÜÇLÜSÜ 8 GÜÇLÜSÜ
Hakkımızda devlet vermiş fermanı Rast (sol) Segâh Muhayyer (la) ve Gerdaniye (sol) ve
Ferman padişahın dağlar bizimdir.” (si koma bemol) hüseynî (mi) neva (re)
Toroslardaki Avşar Türkmenlerinden olan Âşık Musa isimli bir halk şairinin oğludur. Âşık geleneğine 9 GÜÇLÜSÜ 10 SEYRİ 11 YEDENİ 12 DURAĞI
uyarak Çukurova ve Orta Anadolu’da dolaşmıştır. Gerçek ününü, göçebe Avşar aşiretlerinin yerleşik Neva (re) Çıkıcı Kürdî Rast (sol)
yaşama geçmemek için giriştiği direnişleri üstüne söylediği şiirleriyle yapmıştır. Başkaldırıcı, isyan- (la bakiye diyez)
cı Avşarlar üzerine gönderilen “Fırka-i İslahiye” isimli askerî birliğin kumandanlarından olan Derviş
Paşa, çıkan ayaklanmaları bastırmış ve Dadaloğlu’nun aşiretini Kayseri’nin (o zamanki Sivas’ın) 13 DURAĞI 14 YEDENİ 15 SEYRİ 16 GÜÇLÜSÜ
Irak
Irak
Pınarbaşı (Aziziye) ilçesine sürerek yerleşik yaşama zorunlu kılmıştır. (fa bakiye diyez) (fa bakiye diyez) İnici-çıkıcı Çargâh (do)
Yaşamının son yıllarını, yeniden döndüğü Adana’da (Çukurova) geçiren Dadaloğlu (çocukluk ismiyle
Haydar), Osmanlı ordusuyla göçebe Avşarlar arasındaki çekişmeyi anlatan şiirleriyle Çukurova’da
ün kazanmıştır. Halk şiirimizin yiğit, özgürlükçü kahramanlarındandır. Soyunun Kozanoğullarına ve 1. Kutucuklardan hangileri hicazkâr makamı dizisinin özellikleri ile ilgilidir? ...........................
Dulkadiroğullarına dayandığı söylenir. 2. Kutucuklardan hangileri muhayyer-kürdî makamı dizisinin özellikleri ile ilgilidir? ..................
Dadaloğlu, özgürlüğüne düşkün Avşarların içinde ve yanında yer alarak yiğitlemeler (varsağılar) 3. Kutucuklardan hangileri eviç makamı dizisinin özellikleri ile ilgilidir? ................................
söylemiştir. Şiirlerinde doğa duygusu ve lirizmin üstünlüğü, yiğitçe bir seslenişle ve içli bir söyle-
yişle yer alır. 4. Kutucuklardan hangileri hüzzam makamı dizisinin özellikleri ile ilgilidir? ............................
5. Kutucuklardan hangileri sabâ makamı dizisinin özellikleri ile ilgilidir? ...............................
Atınç Emnalar’ın “Tüm Yönleriyle Türk Halk Müziği ve Nazariyatı” adlı kitabından alınmıştır. 6. Kutucuklardan hangileri nikriz makamı dizisinin özellikleri ile ilgilidir? ..............................
(Kısaltılmış ve düzenlenmiştir.)
Aşağıda usul özellikleri bakımından basit, birleşik ve karma usullere örnek tartım
kümeleri verilmiştir. Ölçü sayılarını tartım kümelerinin başına yazınız.
œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
7. / / / œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
j j j
8. / / / œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ™ œ ™ œ ™ œ œ œ œ ™ œ ™ œ ™ œ œ œ
œ œ œ œ œ œ œ
œ œ œ
œ œ œ œ œ
œ
9. / / / œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ™ œ ™ œ ™
42 43
Ölçme ve değerlendirmeye ait
karekod bu bölümde yer alır.
Etkileşimli kitap, video, ses, animasyon, uygulama, oyun, soru vb.
ilave kaynaklara ulaşabileceğiniz karekodu gösterir. Daha fazlası için
http://ogmmateryal.eba.gov.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.
Makam dizisi hakkında
bilgi bu bölümde yer alır.
TÜRK HALK MÜZİĞİ KORO 12 2. ÜNİTE
2. MAKAM DİZİLERİNE GÖRE TÜRKÜLERİMİZ İki Keklik
5
HAZIRLIK ÇALIŞMALARI & b 3 œ œ œ œ œ œb œ œ ˙ ™ ™ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
Makam 1. Dinlediğiniz bir türkünün, sahip olduğu makam dizisini nasıl tespit edersiniz? YE DERT Tİ A YOR ÇAR AN BU NE NA Sİ YA NE NIK KA SEV RA DA DA HA DER BER LER Makama ait
2. Türkülerin bestelenme süreci sizce nasıl gerçekleşmektedir?
PAS
ile ilgili 2.1. MUHAYYER-KÜRDÎ MAKAMI DİZİSİ 7 & b 3 œ œ œ# œ œ œ™ œ œ ™ NIR œ BİR œ œ œ œ œ œb LUR DE œ œ œ œ œn œ œ NÜL başka bir
NO
GÖ
LA
DE
GÜ
Lİ
Tiz hüseynî (mi) perdesinde hüseynî beşlisine, muhayyer (la) perdesinde uşşak dörtlüsü ve kürdî beş-
etkinlik bu lisinin eklenmesiyle oluşur. Seyri inicidir. Durağı dügâh (la) perdesidir. Güçlüsü muhayyer (la) perdesi olup Gİ TEZ Dİ GE YOR ÇER ‰ YAZ MA SI O YA LI KUN DU RA SI BO YA LI türkünün
2. derece güçlüsü hüseynî (mi) perdesidir. Yedeni ise rast (sol) perdesidir.
bölümde w œ œ Bœ w œ œ # w œ œ œ b w 9 US LA NIR œ œ œ œ œ œb œ œ ˙ karekodu
yer alır. & Hüseynî Beşlisi Uşşak Dörtlüsü Kürdî Beşlisi < > œ & b 3 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ™ œ œ œ œb ™ œ œ MAN YÂR BE NİM bu bölümde
NİM
BE
YÂR
A MAN NAM
11
Muhayyer-Kürdî makamı dizisi ile ilgili videoya œ œ œ œ œ œb œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ™ œ œ œ œb ™ œ œ yer alır.
yandaki karekoddan ulaşabilirsiniz. & b 3 œ
ETKİNLİK U ZUN DA GE CE LER YÂR BOY NU MA SAR BE NİM A MAN NAM MAN
• Aşağıda verilen muhayyer-kürdî makamı dizisine örnek türkünün solfejini yapınız. 13 œ %
• Aşağıda verilen muhayyer-kürdî makamı dizisine örnek türkünün sözlerini yöresel üslup/tavır, & b 3 œ œ œ œ œ b œ œ ˙
ağız/şive özelliklerine dikkat ederek seslendiriniz.
SAR BE NİM Türkü hakkında
-1- -2-
İKİ KEKLİK İKİ KEKLİK BİR KAYADA ÖTÜYOR İKİ KEKLİK BİR DEREDEN SU İÇER
ÖTME DE KEKLİK DERDİM BANA YETİYOR
DERTLİ DE KEKLİK DERTSİZLERE DERT AÇAR
İKİ KEKLİK kısa bilgi
Yöresi : Balıkesir Derleyen : Muzaffer Sarısözen (aman aman yetiyor) (aman aman dert açar)
Yöresi Kaynak Kişi: Mustafa Sarı Notaya Alan : Muzaffer Sarısözen ANNESİNE KARA DA HABER GİDİYOR BUNA YANIK SEVDA DERLER TEZ GEÇER
Derleyen
: Balıkesir
: Muzaffer Sarısözen
Kaynak Kişi : Mustafa Sarı Notaya Alan : Muzaffer Sarısözen Bağlantı: Bağlantı bu bölümde
YAZMASI OYALI KONDURASI BOYALI
% q=90 YÂR BENİM AMAN AMAN YÂR BENİM
œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ# œ œ œ™ œ œ ™ UZUN DA GECELER YÂR BOYNUMA
SAR BENİM AMAN AMAN SAR BENİM
& 4 b 3 4 ‰ yer alır.
İ Kİ KEK LİK BİR KA YA DA Ö TÜ YOR -3-
İ İ Kİ Kİ KEK KEK LİK LİK BİR BİR DE KA RE YA DEN DA SU YAS İ LA ÇER NIR İKİ KEKLİK BİR KAYADA YASLANIR
Makama ait 3 œ œ œ œ ™ œ œb TEKE DE BIÇAK GÜMÜŞ KINDA PASLANIR Muhayyer-Kürdî makamı dizisine örnek olarak
(aman aman paslanır)
BİR GÜN OLUR DELİ DE GÖNÜL USLANIR
verilmiş “Çorabını Ördüğüm” türküsünün
türkü & b 3 ™ ™ ÖT ME DE KEK LİK DER DİM BA NA YE Tİ YO RU A MAN NAM MAN Mustafa Sarı’dan alınan ve Balıkesir yöresine ait yukarıdaki türkü, Türk halk şiiri türlerinden mâni biçimindedir.
Bağlantı
notalarına yandaki karekoddan ulaşabilirsiniz.
œ œ œ œn œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ™ œ œ œ œb œ œ
bu bölümde DERT Lİ DE KEK LİK ÇAK DERT SİZ MÜŞ LE KIN RE DA DERT A LA ÇAR NIR A MAN NAM MAN Sözlerindeki ağız/şive özellikleri Balıkesir yöresinden örnekler barındırır. Usul özelliği bakımından türkünün rit-
A MAN NAM MAN
KE DE BI
PAS
TE
GÜ
mik yapısı ana usullerden 4 zamanlıya örnektir ve ölçü sayısı 4/4’lüktür.
yer alır. 30 31
10