Page 42 - İlkbahar Ara Tatil Rehberi
P. 42
Fakat başının yüzlerce kilometre üzerine, atmosferin en dış katmanlarına (termosfere) doğru hayalî bir asansörle çıktığınızı düşünün. Sen
aşağıda yorganın altında beklerken, Güneş’in ilk fotonları Dünya’nın gölgesini sıyırarak bu üst katmanlara yandan çarpmaya başlar. Kozmik
bir bilardo masasını andıran bu süreçte, ilk ışık hüzmeleri uzayın sınırındaki seyrek gaz molekülleriyle buluşur.
Bu buluşma sıradan bir çarpışma değildir. Işık, bu moleküllere çarptıkça uzay boşluğuna kaçmak yerine aşağıya, yani bizim bulunduğumuz
alt katmanlara doğru sızmaya başlar. Atmosferin derinliklerine süzülen bu cılız ışık yağmuru, sokaktaki bir insan için fark edilemeyecek
kadar zayıftır. Göze çarpan hiçbir aydınlık, hiçbir ufuk çizgisi parlaması yoktur.
Günlük hayatımızda oruca başlama anı olarak bildiğimiz imsak vakti de tam olarak Güneş’in ufkun 18 derece altında olduğu bu astronomik
şafak kriteri esas alınarak hesaplanmaktadır.
Neden Teleskoplar Bu Ana Düşmandır?
O halde bu mikroskobik aydınlanma neden karşımıza çıkıyor? Çünkü evrenin sırlarını çözen bilim insanları için bu durum, gözlem pen-
ceresinin kapandığı saniyedir. Uzayın derinliklerindeki soluk galaksileri veya çıplak gözle zorlukla seçilebilen o en sönük yıldızları izleye-
bilmek için mutlak, kusursuz bir siyahlığa ihtiyaç vardır. Astronomik şafak başladığı an, atmosferin üst katmanlarında saçılan o incecik ışık
perdesi, gökyüzünün kömür karası arka planını çok hafifçe açmaya başlar. Senin için gece tüm karanlığıyla devam ederken evrenin en zayıf
fısıltıları o görünmez ışık sisinin arkasında kaybolup gider.
Kısacası, bir dahaki sefere güneş doğmadan çok önce uyandığında gökyüzüne bir bak. Belki senin sokağın hâlâ zifiri karanlıktır ama kilo-
metrelerce yukarısında, sadece yıldızların ve astronomların bildiği sessiz bir sabah çoktan başlamıştır.
“Şafağı Yakala” Gözlem Etkinliği: Şafağın Başladığı Anı Tespit Et
Bir sabah gün doğumundan yaklaşık 45 dakika önce gökyüzünü gözlemleyiniz ve aşağıdaki tabloyu doldurunuz.
Zaman Gökyüzü rengi Yıldızlar görünüyor mu? Ufuk çizgisi
İlk gözlem
+5 dk
+10 dk
+15 dk
Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Gökyüzünün ilk aydınlanmaya başladığı anı belirleyiniz.
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
2. O anda yıldızlar hâlâ görülebiliyor muydu?
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
42 “DINLEN, PAYLAŞ, KEŞFET”
