Page 14 - Osmanlı Türkçesi 3

BİRİNCİ ÜNİTE 13

Asya’ya, Afrika’ya kadar geniş bir coğrafyada Osmanlı Türkçesiyle yazılmış
ürünlerden oluşan onlarca kütüphane ve arşiv, milyonlarca belge mevcuttur.
Kısacası kültür değerlerimizi muhafaza edip bugüne taşıdığı için İslam me-
deniyetinin bütün kaynaklarından beslenip bu uygarlığın şekillenmesinde tesirli
olduğu için sadece bizim değil dünya tarihinin de pek çok kültür hazinesi Os-
manlıca yazıldığı için bu dil, yani Osmanlı Türkçesi zengin bir medeniyet dilidir.
(Komisyon)

Cevaplayalım

Aşağıdaki soruları “Bir Medeniyet Dili: Osmanlı Türkçesi” başlıklı metne göre
cevaplayınız.
1. Kültür ve medeniyetimizin ana dilleri hangileridir? Okuduğunuz parçada,
Osmanlı Türkçesinin ana diller arasındaki konumuna ilişkin neler söylen-
mektedir? Sözlü olarak ifade ediniz.
2. Osmanlı Türkçesini medeniyet dili yapan özellikler nelerdir? Belirtiniz.

Yorumlayalım

Medeniyetimizin teşekkülünde Osmanlıcanın rolü ne olmuştur?
Bir medeniyetin var olabilmesi için önce dile ihtiyaç vardır: kendini ifade
edecek, kitlelere mesajı yayacak, tefekkür edecek, söz sanatları yapacak.
Her dinde, her medeniyette kutsal sayılan metinler vardır. Mesela manifesto-
lar var. Dolayısıyla mutlaka sağlam bir altyapının, yani dilin olması lazım. Be-
nim açımdan Osmanlıca böyle bir dil! Osmanlı medeniyet yorumunun, ki o
İslam medeniyetinin Osmanlı yorumudur, dayandığı temel ve bu dil, Osmanlı
medeniyetinin etki sahasında tesirli oluyor ve mesaj bu dil üzerinden yayılıyor.
Yani Osmanlıca yeni bir İslam medeniyet yorumunun dayandığı alt dil. Arap-
ça, Farsçayı kesinlikle ihmal etmiyor; oradan aldığı kelimelerle kendi dilini, ifa-
de kabiliyetini, hayal gücünü genişletiyor, kavramsal çerçeveyi genişletiyor ve
güçlendiriyor. Ve onun dayandığı bir yorum dili bu dil! Zaten dünyada bugün
böyle algılandığı için bırakın bizim üniversitelerimizdeki tahsilini, ki bana sorar-
sanız mütevazı ve yerel kalıyor, dünyanın belli başlı üniversitelerinde bir mede-
niyet dili olarak okutuluyor. Uzaktan baktığımız zaman Arapça, İslam uygarlı-
ğının temel dili; Farsça, sanat dili ama Osmanlıca İslam uygarlığının prodüktif
(üretken) olduğu son yüzyılların dili olarak gündemde. O uygarlığı anlamak
isteyen oryantalistler ve onların öğrencileri şüphesiz Osmanlıca öğreniyorlar.
Bu, dünyada çok ciddiye alınan bir dil. Batının özellikle doğu çalışmaları yapı-
lan fakültelerinde, enstitülerinde okutuluyor; mecazlarıyla, kavramsal yapısıyla,
dil özellikleriyle, sentaksıyla öğrenilmeye çalışılıyor ki kişi o dünyaya girebilsin.

Saadettin Ökten, Osmanlıca, Osmanlı Medeniyet Yorumunun Dilidir. (Genel ağdan alınmıştır.)
• Bu parçada Osmanlı Türkçesinin kültür ve medeniyetimizin oluşumundaki
rolü ile ilgili neler söylenmektedir? Belirtiniz.
• Bu parçadan hareketle Osmanlı Türkçesiyle yazılmış eserlerin kültür ve me-
deniyetimiz açısından önemine ilişkin hangi sonuçlara ulaşabiliriz? Düşün-
celerinizi söyleyiniz.