Page 126 - ESTETİK 11

5.3. İslam Estetiğinde Güzellik, İyilik ve Yararlılık

İslam estetiğinde görsel güzellik, iyilik ve fayda bir bütün olarak ele alınır. Güzel kavramı
hem duyusal güzellik hem de davranışsal güzellik yani iyilik ve fayda için kullanılmakta-
dır. Kuran’daki ayetlerde güzelin kullanılmasına güzel rızık, güzel söz, güzel boya, güzel
davranış, güzel borç, güzellikle bırakmak, güzellikle anlaşmak, güzelce ödemek gibi ör-
nekler verebiliriz.

5.3.1. İslam Estetiğinde Güzellik ve İyilik Arasındaki İlişki

İslam estetiğinde güzellik ve iyilik arasındaki ilişkiye bakıldığında; güzellik anlayışı, du-
yusal bir güzellikle beraber davranışsal ve düşünsel bir güzelliktir. Bu da güzel, iyi, fayda
ve hakikat değerlerinin birlikteliğini göstermektedir. Görselliğin
yanında davranışların da iyi olması bir güzelliktir.

Bilgi İslam düşüncesine göre İnsanlar Allah’ın buyurduğu güzel yaşam
Notu şeklini deneyimleyerek yaşamlarında güzelliği gerçekleştirmiş

‘‘ olurlar. Kuran’da insanların her şeyin güzel olanını tercih etmeleri
öğütlenir (Görsel 5.4). Bu sadece güzel görünen nesneler için de-
ğil davranışsal anlamda da güzel olanın tercih edilmesi yönünde-
İslam anlayışında bütün
değerler tevhit çatısı dir. Örneğin güzel davranış, güzellikle bırakmak, güzellikle anlaş-
altında bir bütün olarak mak, güzelce ödemek, güzel söz, güzel bir bahçe, güzel yer, güzel
ele alınır. İslam sanat mükâfat, güzel yetiştirmek gibi örnekler bize güzelliğin, iyiliğin ve
ve estetik anlayışında faydanın birlikteliğini göstermektedir.
bütün değerler -güzel,
iyi, hakikat, fayda, hak, İslam düşüncesinde doğal güzellik ve ahlaki güzellik Allah’ın ce-
kusursuz- birbirleriyle mal sıfatıyla bağlantılı olarak düşünülür. Gerçek ve güzellik Al-
buluşur. lah’ın sıfatlarıdır. Halk ve hulk güzelliği diye iki tabirle karşılaşırız.
Bu tabirlerden biri yaratılış güzelliği ikincisi de ahlak güzelliğine
işaret eder. Birincisi dış görünüş güzelliğini belirtirken diğeri dav-
‘‘

Görsel 5.4: Sultan III. Ahmet Meydan Çeşmesi, 1728, Mimar Ahmet Ağa, İstanbul

124