Page 141 - ESTETİK 11

6.1.2. İnsani Değer

Felsefenin bir alanı olan “değerler felsefesi” veya “aksiyoloji” bilimin ele almadığı
iyi veya kötü, güzel veya çirkin gibi değerlerle ilgilenir. Bu değer çiftlerinden iyi veya
kötü “ahlak felsefesi”nin (etik), güzel veya çirkin ise “sanat felsefesi (estetik)”nin özel
ilgi alanıdır. İnsan yaşantısındaki değerler, kurallar, yargılar ve temel dü-
şünceler ahlak felsefesinin konusudur ve daha çok bunun-
la ilgilenir. İnsan yaşantısının ahlaki boyutlarını ele alarak
değerlendirmeye çalışır. İnsan davranışlarını ve bu davra-
nışların iyi mi, kötü mü olduğunu sorgular.
Sokrates ahlakın temelinin bilgi olduğunu; doğru bilginin in-
sanı doğru eyleme, bilgisizliğin ise yanlışa götürdüğünü sa-
vunur. Birçok filozof da kendi mutluluk ve iyilik tanımlarını
yapmışlardır. Aksiyoloji, olan ile olması gereken arasındaki
ilişkiye cevap vermeye çalışırken “değer”in doğasına, ölçü-
süne ve metafiziksel statüsüne ilişkin tartışmaları yürütür.
Günümüzde aksiyoloji, değerler üzerindeki her çeşit dü-
şünceyi ifade etmeye çalışmaktadır.

“İnsani değer” ve “estetik” arasındaki ilişki girifttir. İnsani değerin
bir bölümünü de estetik değerler oluşturur. Estetik, insanların yaşamını
güzelleştirme ve insanların doğal duygularını uyandırma amacı taşır. Bu
amaç, insanların kendilerine ve diğer insanlara karşı olan saygı, şefkat ve
adaletli davranışlarının artmasına yardımcı olabilir. Dostoyevski “Suç ve
Ceza” isimli romanındaki Raskolnikov karakteri ile vicdanımızı sorgula-
tır. Rodin “Düşünen Adam” heykeli ile aklımızı, ruhumuzu, bir şekilde Görsel 6.3: Düşünen Adam, 1904,
hüznümüzü yanyana sıralar (Görsel 6.3). Benzer örneklerle güzeli ger- Auguste Rodin, Bronz heykel, Rodin
çeklerken beraberinde iyi örnekleriyle yaşamımızı zenginleştirir. Müzesi, Paris, Fransa

SoruYorum

Aşağıdaki sorulara vereceğiniz cevapları sınıf ortamında arkadaşlarınızla paylaşınız.
1. İnsani değerlerin ortaya çıkmasında en büyük etken nedir?
2. Hangi insani değerlerin sizde daha belirgin olduğunu düşünüyorsunuz?
3. Yaşanan olaylar karşısında aldığınız tutumlarda kişisel değerlerinizin rolü nedir?
4. Doğru olduğunu düşündüğünüz değerler neden her zaman davranışa dönüşmüyor?
5. Evrensel olarak kabul edilmiş değerlerle kişisel değerlerinizin örtüşmediği yaşadığınız olaylar
var mı? Varsa nedir?

Sınıf Dışı Etkinlik

Geçmişte yaşadığınız olayları değerlendirdiğinizde şu anda var olan değer yargılarınıza göre piş-
manlık duyduğunuz ya da hâlâ savunduğunuz bir olay ya da durumu bir kompozisyona dönüştü-
rerek sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.

139