Page 142 - ESTETİK 11

6.2. Doğadaki Güzellik
Bilgi
Doğa, insandan ve sanattan çok daha önce vardı. Notu
Doğa güzelliğini, insanlara içinde barındırdığı var-
lıklar ve bu varlıkların düzeni sayesinde yansıtmak- ‘‘
tadır. İnsanoğlu tarihi boyunca doğayı algılamaya, Sanat, doğanın güzel
doğanın sunduğu zenginlikleri kendisine yararlı olduğunu açıklamaya
olacak şekilde kullanmaya çalışmıştır. Doğa, insan çalışır. Ancak insanlaştı-
ve sanat arasındaki ilişki; temeli doğaya dayanan, rılmış ve sanatın nesnesi
insanla şekillenen ve sanatla var olan anlamlar bü- olmuş doğa, “gerçek”
tününü oluşturmaktadır. ya da “doğanın tümü”
anlamına gelmemektedir.
Küçük bile olsa doğaya ait olan her canlı ve nesne Doğa varlığına, insanın
büyük bir oluşumun parçasıdır ve önemlidir. Bu kendisini ve toplumu kat-
yüzden işlevsel formlara sahip olmasa da doğadaki mış olsa da insan ve doğa
her canlı, doğa tarafından çirkin veya güzel olarak arasındaki “varlık” kavra-
sınıflandırılmamıştır. Bu sınıflandırma sadece in- mı doğanın incelenmesi-
sanlar tarafından yapılmaktadır. İnsanlar, doğayla ne olanak sağlamıştır.
olan ilişkilerinin sonucunda duygularını ve fikirle- ‘‘
rini tanımlayacakları çeşitli değer yargıları geliştir-
miştir. İnsanların oluşturduğu iyi, güzel, hoş, yararlı,
kötü, çirkin vb. değer yargıları doğada bulunmayan
insani niteliklerdir. İnsan tarafından algılanan doğa,
kişinin duygusal oluşumları sonucunda güzel ve çirkin olarak kategorize edilir.

Düşünürlerin doğa güzelliği ile sanat güzelliği hakkındaki görüşleri zaman zaman farklılıklar
göstermektedir. Kimileri doğada güzelliğin olamayacağını, kimileri sanattaki güzelliğin do-
ğadaki güzellikten üstün olduğunu, kimileri doğada güzelliğin var olduğunu ancak bunun
sanatın gelişmesi ile fark edilebildiğini belirtmiştir. Natüralistlere göre doğanın bir güzelliği
vardır ve doğa sanat için bir model, bir örnek olmalıdır. Sanat, ancak doğayı taklit ederek
olabilir. Dolayısıyla doğa güzelliği sanat güzelliğinden önce gelecek ve ona yol gösterecek-
tir. Aristoteles’e göre de doğa sanatın objesidir (Görsel 6.4).

Ancak doğa her zaman gü-
zel değildir ve bazı çirkin ve
feci doğa manzaraları sanat
eserlerine yansıtıldığı oran-
da güzel olabilir. Örnek olarak
empresyonist sanatçılar, doğa
güzelliğinin sanat için önem-
siz olduğunu vurgulamak için
çirkinliklerin resimlerini de
yapmıştır. Resimde romantizm
akımının büyük ustası Eugène
Delacroix “Biz romantik olduk-
tan sonra dağlar güzelleşti.”
derken buna benzer ifadeyi
Immanuel Kant “Doğa, bir sa-
nat eseri olarak görüldüğü za-
man güzeldir.” diyerek ifade
Görsel 6.4: Monts-Girard’daki Ormanın Kenarı, 1852–1854, Théodore Rousseau, etmiştir.
80x121,9 cm, Ahşap üzerine yağlı boya, Metropolitan Sanat Müzesi, New York, ABD

140