Page 118 - ÇALGI EĞİTİMİ GİTAR | 11

Senfoni: Sonat formunda yazılan orkestra eserlerine senfoni denir. Bugünkü
anlamda ilk örnekleri İtalya’da görülmüş, Paris ve Mannheim’da gelişmiştir.
Klasik Dönem’de Haydn (Haydın), Mozart (Modzart) ve Beethoven (Beeto-
fın) gibi Viyanalı bestecilerin elinde en parlak düzeyine erişmiştir. Yaylı ve
üflemeli çalgıların gelişmesiyle özgün bir form ve anlatım zenginliği kazan-
mıştır. Klasik senfoni dört bölümden oluşan bir bütündür; birinci bölüm hızlı
(allegro), ikinci bölüm ağır (andante), üçüncü bölüm ikinciye göre biraz daha
canlı (menuet, sonraları scherzo’ya dönüştü), dördüncü bölüm canlı, parlak
bir final (allegro) olarak yazılır.
Kuartet: Dört çalgı ya da ses için yazılmış müzik formudur. Bu tür bir eseri
seslendiren müzik topluluğuna da kuartet denir. Oda müziği formları içinde
en çok rastlanılanıdır. Klasik Dönem’de genellikle yaylı çalgılar için yazıldı-
ğından, kuartet deyince akla önce yaylı çalgılar gelmiştir. Bunlar; iki keman,
viyola ve viyolonselden oluşmuştur.

Rondo: Fransızların aynı isimli lirik şiirinden türeyen ve kıta sonlarında ana
motifin nakarat biçiminde yinelenmesiyle oluşan bir müzik formudur. 13.
yüzyılda dans edilerek söylenen şarkılardan doğmuştur. 17 ve 18. yüzyıllar-
da çalgılar için yazılan süitlerde yer almaya başlamıştır.

Scherzo (Skertzo): İtalyanca şaka, alay, neşe, coşku anlamına gelen scher-
zo; bu üslupta yazılmış müzik eserlerini tanımlamak için kullanılan bir terim
iken Beethoven ile birlikte bir müzik formuna dönüşmüştür. Beethoven, so-
nat ve senfoni formlarındaki eserlerinin ikinci ya da üçüncü bölümlerini sü- Görsel 6.2: Franz Joseph
rekli bu üslupta yazınca bir kural hâline dönüşmüştür. Haydn

Klasik Dönem’in Önemli Bestecileri
Franz Joseph Haydn (Franz Yozef Haydın, 1732 - 1809): Henüz 6 yaşında
ilk müzik derslerini almaya başlayan Avusturyalı besteci, çocukluğunu kilise
korolarında şarkı söyleyerek, gençliğini ise müzik yaparak ve müzik dersleri
vererek geçirmiştir. Çeşitli soyluların saraylarında besteci-müzisyen olarak
görev yapmış ve besteleri oldukça dikkat çekmiştir. 1761’de Esterhazy (Es-
terhazi) prenslerinin hizmetine girerek 30 yıl bu görevde kalmış ve burada
çok sayıda eser üretmiştir. 100’ün üzerinde senfoni yazarak müzik tarihinde
“senfonilerin babası” ünvanını almıştır. Senfoni ve yaylılar için kuartet form-
ları, Haydn ile gerçek yapısına ulaşmıştır. İncelik, duruluk, açıklık ve denge,
müziğinin önde gelen niteliklerindendir. Aralarında 24 yaş fark olmasına rağ-
men en yakın arkadaşı Klasik Dönem’in önemli bestecilerinden Mozart idi. Görsel 6.3: Wolfgang
Bir dönem Beethoven’a da dersler veren Haydn, bu yönü ile sadece Klasik Amadeus Mozart
Dönem’i değil, Romantik Dönem’i de etkilemiş önemli bir bestecidir (Görsel
6.2).

Wolfgang Amadeus Mozart (Volfgan Amadeus Modzart, 1756 - 1791): Mü-
zik tarihinde bir “dahi” olarak anılan Avusturyalı besteci, henüz 5 yaşında
iken klavsen için besteler yapmaya başlamıştır. Yedi yaşındayken müzisyen
babası ve ablası ile birlikte Almanya, Fransa, İngiltere, Hollanda ve Belçi-
ka’da konserler vermiş ve performansı ile sanat çevrelerinin oldukça dikka-
tini çekmiştir. İlk operasını 12 yaşında yazan Mozart, 35 yıllık kısacık ömrün-
de 600’den fazla yüksek düzeyli ve nitelikli eserler vererek günümüzde bile
erişilmesi mümkün olmayan bir seviye yakalamıştır. Mozart; 13 opera, 127
vokal müziği, 47 senfoni, 203 orkestra için dans müziği, 75 oda müziği eseri,
42 konçerto, 110 solo piyano eseri, 52 dinî müzik eseri bestelemiştir (Görsel
6.3).

117