Page 119 - ÇALGI EĞİTİMİ GİTAR | 11

Görsel 6.4: Ludwig van Ludwig van Beethoven (Ludvih fan Beytofın, 1770 - 1827): İlk müzik bilgi-
Beethoven lerini babasından edinen Alman besteci, dönemin önemli müzik öğretmeni
ve bestecilerinden dersler alarak piyano ve keman çalmayı öğrenmiştir. Mü-
zik yaşamının başlarında bestelerinden çok piyano virtüözü olarak ün yapan
Beethoven, 1800’lerin başında kulaklarında işitme problemi belirtileri yaşa-
maya başlamış ve 1819’da tamamen sağır olmuştur. Müzikologlar, Beetho-
ven’ın yaşamında üç dönem olduğu görüşünde birleşirler. Birinci dönemde
Haydn ve Mozart etkileri sezilir. Üslup benzerliği olarak gözlenen bu etki,
zamanla özgür bir biçimde gelişir. İkinci dönemde çalgı ve orkestra önem
kazanır. Öyle ki o döneme kadar müzik deyince akla ilk gelen opera, ora-
toryo ve kantat gibi sese dayalı eserlerin yerini orkestra müziği alır. Üçüncü
dönemde ise biçim özgürlük kazanır. Beethoven’ın son dönemi hem klasik
üslubun ulaştığı sınırı hem de bu sınırın aşılma noktasına geldiğini gösterir.
Meşhur “9. Senfoni” bu dönemin anıtsal bir örneğidir (Görsel 6.4).

Gitarda Klasik Dönem Müziği

Müzik tarihinde Klasik Dönem’in başlangıcı olarak düşünülen 1750 yılı son-
rasında Avrupa’da pek çok gitar türü etkin olarak kullanılmaktaydı. Bunlar;
beş çift telli Barok gitar, altı çift telli gitar, beş tek telli gitar, lir gitar, İngiliz
gitarı ve altı tek telli gitarlardır. Klasik Dönem’de beş çift telli gitarların beş
tek tele dönüşmesi şu şekilde olmuştur:

Çift teller istenen düzeyde temiz ve net bir duyum sağlamıyordu. Keman,
viyola ya da viyolonselin ses temizliği Barok gitarda yoktu. Bu durum Barok
dönem süresince çok büyük sorun teşkil etmemişti. Çünkü çalgı o yıllarda
çoğunlukla eşlik için “rasguado”lar tekniğiyle çalındığından (sağ el parmak-
larının tümüyle tellere çok hızlı uygulanan bir teknik), çift tellerin önemli bir
işlevi vardı. Oysa Klasik Dönem müziğinde rasguado’lar yer almıyordu. Do-
layısıyla sesler mümkün olduğunca pürüzsüz olmalıydı. Ne var ki çift teller
bunu tam olarak karşılamadığı gibi bağ, trill ve diğer süslemelerin yapılma-
sını da kısıtlıyor, zorlaştırıyordu. Tüm bunlardan başka, çift tellerle kesin bir
akort yapmak da hiç kolay değildi. Sonuç olarak çift tellerin bir gitarist için
pek de pratik olmadığı ortadaydı. İşte tüm bunlarla birlikte şu soru önem
kazandı: “Gitarda teller çiftler hâlinde değil de, tek tek kullanılamaz mıydı?”
Klasik Dönem gitaristleri bunu denedi. Barok gitar tellerini tek tek bağladılar
ve böylece beş tek telli gitar ortaya çıkmış oldu.

Altı tek telli gitarın tam olarak nerede, ne zaman ve kim tarafından yapıldı-
ğı bir tartışma konusu olsa da bir iddiaya göre, 1700’lerin sonlarına doğru,
Weimar Düşesi Amalia’nın İtalya’dan Weimar’a (Almanya) getirdiği beş tek
telli gitara, Jakop August Otto (Yakop Avgust Otto) (1760-1829) adlı yapımcı
tarafından altıncı telin eklenmesiyle altı tek telli gitar ortaya çıkmıştır. Daha
sonraki dönemde “Romantik gitar” olarak adlandırılacak altı tek telli gitar,
diğer gitar türlerini gölgede bırakarak tüm Avrupa’ya hızla yayılmıştır. Adı her
ne kadar Romantik gitar olsa da altı tek telli gitarlar 1785’ten sonra Klasik
Dönem’de ortaya çıkmıştır. Romantik gitar tabiri, altı tek tel gitarı diğer gitar
türlerinden ayırt etmek amacıyla Romantik Dönem’de (19. yy) kullanılmıştır.
Romantik gitarın gövdesinin günümüz gitarına daha da benzeyen bir yapısı
vardı ve telleri günümüz gitarıyla aynı seslere akortlanıyordu.

Romantik gitarın gövdesi Barok gitara oranla daha da büyümüş, bu saye-
de yeni akustik yapısıyla Romantik gitar daha yüksek volüm kazanmıştır.
Eklenen altıncı tel ile ses genişliği üç-üç buçuk oktava kadar ulaşmış, bu
durum hem bestecileri -yeni eserler yazma açısından- hem de yorumcula-
rı -seslendirme kolaylığı açısından- rahatlatmıştır. Romantik gitarın tek tel

Klasik Batı Müziğinde Dönemler-III Klasik Dönem 118