Page 131 - HALK DANSLARI VE MÜZİKLERİI |

Hazırlık Soruları

1. Bar türünden oyunlar ile ilgili neler biliyorsunuz?
2. Erzurum ve Kars yöresi müzik kültürü ile ilgili
neler biliyorsunuz?

4.2. Bar Türünden Oyunların Özellikleri

4.2.1. Barlar
Ülkemizin Doğu Anadolu Bölgesi'nde halk oyunları geleneği
asırlar öncesine dayanır ve bugüne kadar büyük bir bölümü koru-
narak günümüze ulaşmıştır. Bu bölgede oynanan en önemli oyun-
lardan biri bar oyunlarıdır. Erzurum başta olmak üzere Gümüşhane,
Bayburt, Erzincan, Kars, Tunceli, Bingöl, Muş, Ağrı, Artvin ve Van
illerini içine alan bölgede kendine özgü ezgiler eşliğinde, toplu ve
sıra halinde oynanan bir halk dansı türüdür (Görsel 4.8). Bar oyunları
özgün figürleri, adımları, motifleri ve ritmik yapı-
larıyla oldukça dikkat çekicidir. Bar oyunlarında-
ki koreografi ve müzikal uyum estetik bir denge
oluşturur. Bu oyunlar geleneksel Türk kültürünün
önemli parçalarından biridir ve geçmişten günü-
müze aktarılarak yaşatılmaktadır. Bar oyunları oy-
nandığı yörenin örf, adet, gelenek ve kahramanlık
hikâyelerini yansıtan önemli bir kültür birikimidir.
Barlar oynandığı diğer illere göre Erzurum,
Kars ve Bayburt'ta daha yaygındır. Bar kelimesi
birliktelik, beraberlik gibi anlamlarının yanı sıra
ele ele tutuşarak oynanan bir halk oyunu türünü
Görsel 4.8
Bar Oyunu ifade eder. Barların oluşumunda Doğu Anadolu Bölgesi'nin iklimi,
coğrafyası, tarihi olayları ve inanç biçimleri etkili olmuştur. Örneğin,
Erzurum barlarında kahramanlık, yiğitlik ve zafer gibi temaların iş-
lendiği görülür. El ele tutularak oynanan barlar genellikle ağırlama,
üsteleme ve yelletme olmak üzere üç bölümden oluşur. İlk bölüm
ağır ve yavaş, ikinci bölüm hızlı, üçüncü bölüm ise daha hızlı bir
şekilde devam eder. Bar oyunları genellikle davul ve zurna eşliğinde
ARAŞTIRALIM oynanır. Ancak bazı bölgelerde zurna yerine klarnet kullanıldığı da
TARTIŞALIM görülmektedir. Bunların dışında mey ve def gibi çalgılar da barlara
eşlik eder.
Barların mertlik, yiğitlik ve
kahramanlık ile olan ilişkisini
araştırınız. Çıkarımlarınızı sı- 4.2.2. Bar Türünden Oyunların Oynanış
nıf ortamında tartışınız. Özellikleri
Barlar genellikle toplu, düz veya dizi halinde oynanan grup
oyunlarıdır. Bar oyunlarında başta bulunan oyuncuya "barbaşı" (baş-
çeken), ikinci oyuncuya "koltuk", sonuncu oyuncuya ise "pöççük" adı
verilir. Barbaşı, kendine özgü bir üslupla oynayan diğer oyunculara
komut vererek yönlendiren ekibini performans içerisinde sürekli

130