Page 99 - TÜRK HALK MÜZİĞİ TEORİ VE UYGULAMASI | 11

Perde

Türk müziğinin yanı sıra Türk halk müziğinde de kullanılır. Seslerin frekans değerlerini

gösterir. Bir makamdaki notaların yerlerini ve frekanslarını belirler.

Yeden

Makamın karar perdesinden bir önceki perdenin adıdır. Bitiş hissini artırır. Ezgiyi her zaman

karara götürmek isteyen bir perde özelliğindedir.

4.4.3. Türk Müziğinde Basit Makamların Oluşumu

Makamlar, oluşumlarına göre üç gruba ayrılır: basit makamlar, şed makamlar ve bileşik

makamlar.

Basit Makamlar

Bir tam dörtlü ve bir tam beşlinin birleşiminden meydana gelir. Güçlü perde, dörtlü ve beşlinin
birleştiği yerde bulunur.
Toplamda 13 basit makam vardır. Bunlar; çargâh, buselik, kürdi, rast, uşşak, hicaz, uzzal,

hümayun, zirgüleli hicaz, neva, hüseyni, karcığar ve basit suzinak makamıdır.

4.4.4. Şed (Göçürülmüş) Makamların Oluşumu

Şed: Bir makam dizisini veya dizi içindeki bir dörtlüyü, beşliyi veya kendi yerinden alıp
başka bir perde üzerine, aralıklarını bozmadan ve gerekli işaret değişikliklerini uygulayarak
aktarmaktır. Bu şekilde oluşturulan makamlara şed (göçürülmüş) makam denir.

Aşağıda çargâh makamı dizisinin rast (sol) perdesine aktarılarak mâhur makamı dizisinin
oluşumu gösterilmiştir.

�a���� ������ ������

T T B T T T B

����� ������ ������

T T B T T T B

98