Page 14 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ

1. ÜNİTE
KİTABIN TANITIMI Bağlamanın yanı sıra tar (telli-tezeneli), kabak kemane, kemençe (yaylı), kaval, mey, sipsi, tulum, zurna (nefesli)
ve asma davul (vurmalı) THM’nin başlıca çalgılarıdır (Görsel 1.14, 1.15, 1.16, 1.17, 1.18, 1.19, 1.20, 1.21 ve 1.22).

Görsel 1.14: Tar Görsel 1.15: .DEDN .HPDQH Görsel 1.16: Kemençe

*|UVHO Kaval Görsel 1.18: 0H\ *|UVHO 6৻SV৻

Öğrencide görülmesi
beklenen bilgi, beceri,
tutum ve değerleri
kazandırmak amacıyla
hazırlanmış çalışmayı
*|UVHO Tulum Görsel 1.21: Zurna Görsel 1.22: $VPD 'DYXO
gösterir.
1. ETKİNLİK
Türk halk müziği çalgılarını kullanıldıkları bölgelere göre sınıflandırarak arkadaşlarınızla paylaşınız.
20 TÜRK MÜZİK TARİHİNE GİRİŞ

Ünite sonunda
Konu ile ilgili kişiler kazanımların ne ölçüde
hakkında bilgi verilen gerçekleştiğinin belirlendiği
bölümü gösterir. bölümü gösterir.

2. ÜNİTE
1. ÜNİTE
BİYOGRAFİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1) Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun olan sözcüğü yazınız.
Müzik sanatının geçmişten bugüne kadar olan gelişimini bütün aşamaları ve yönleriyle sergileyen araştır-
ma alanına …………………………. denir.
2) Aşağıdaki açık uçlu soruların cevaplarını boş bırakılan yerlere yazınız.
I- “Tarih, bir milletin hafızası ve hatırasıdır.”sözünden ne anlıyorsunuz? Yorumlayınız.
........................................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................................
II-Müzik ve tarih bilimleri hangi açılardan birbirlerine ihtiyaç duymaktadır? Yazınız.
........................................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................................
III-Tekke (Tasavvuf) müziği hangi amaçla yapılır? En az bir cümle ile ifade edinîz.
........................................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................................
3) Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.
3.1) Aşağıda THM’ye ait bir alt türün özellikleri verilmiştir.
• Değişik usullerdeki türkülerin birbirine bağlanmasıyla icra edilir.
• Halk danslarını içeren hem görsel hem müziksel bir türdür.
• Sözel bölümler koro ve solo olarak seslendirilir.
Görsel 2.21: $KPHW <HVHY৻ 7UEHV৻ .D]DN৻VWDQ • Tek bir diziye (makama) bağlı değildir.
AHMET YESEVİ
Ahmet Yesevi, Karahanlılar Döneminde, bugünkü Kazakistan’ın Çimkent şehri yakınlarında yer Özellikleri verilen bu alt tür aşağıdakilerden hangisidir?
alan Sayram kasabasında dünyaya gelmiştir. Tasavvufi eğitimini tamamladıktan sonra yine o bölge- A) Zeybek B) Barana takımı C) Güvende takımı D) Teke zortlatması E) Karadeniz türküsü
deki Yesi (bugünkü adıyla Türkistan) şehrine yerleşmiş, uzun yıllar halkı maneviyat yolunda irşad et-
tikten sonra burada vefat etmiş bir mutasavvıftır. 3.2) I- Kaynak tarama
Eğitimini bitirdikten sonra Yesi’de dergâh kurup insanları dinî ve ahlaki yönden yetiştiren Hoca II- Sınıflandırma
Ahmet Yesevi, tasavvufi düşüncelerini Türkçe ve sade şiirler ile anlatmıştır. Hikmet adı verilen bu şiir- III- Çözümleme
ler zamanla toplanarak Divan-ı Hikmet mecmuaları oluşmuştur. Sohbetlerinde ve şiirlerinde en çok IV- Eleştiri
işlediği konular; Allah ve peygamber sevgisi, fakir ve yetimleri korumak, dinî kurallara riayet, güzel V- Sentez
ahlak, zikir, nefs ile mücadele, kendini eleştirmek, ölümü düşünmek ve manevi mertebelerdir. Müzik tarihi incelemeleri yapılırken yukarıdaki metotların hangilerinden yararlanılmaktadır?
Hoca Ahmet Yesevi, Taşkent ve Sirderya ötesindeki bozkırlarda yaşayan göçebe Türkler arasında A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve III D) I, II, III ve IV E) I, II, III, IV ve V
büyük bir etkiye sahip olmuştur. İslâm’ın esaslarını, güzel ahlakı, tasavvufun adap ve erkânını basit
ve yalın bir dille öğretmiştir. Halk edebiyatından alınan anlatım teknikleriyle örülmüş hece vezninde 3.3) I- Dinî müzik
manzumeler söylemiştir. Hikmet adı verilen bu manzumeler, dervişleri vasıtasıyla en uzak Türk top- II- Kahramanlık
luluklarına kadar ulaştırılmıştır. Bu sayede Yesevi düşünce ve yaşam tarzı, kısa süre içinde Orta Asya III- Askerî müzik
Türkleri arasında yayılmıştır. IV- Oyun-Eğlence
Rivayete göre Ahmet Yesevi altmış üç yaşına geldiğinde yerin altına küçük bir oda şeklinde çileha- Yukarıdakilerden hangileri Türk müziğinin üretim ve icra ortamlarındandır?
ne yaptırmıştır. Ömrünün kalan kısmını çoğunlukla orada ibadet ve tefekkürle geçirmiştir. 14. yüzyılın
sonunda Emir Timur, Türkistan bozkırlarında şöhreti ve nüfuzu iyice yayılmış olan Ahmet Yesevi’nin A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I,II, III ve IV
kabrini ziyaret edip kabrin üstüne bir türbe yapılmasını emretmiş, birkaç yıl içinde türbe, cami ve der- 8
gâhıyla birlikte bir külliye oluşturulmuştur (Görsel 2.21). Ahmet Yesevi, hikmetlerdeki düşünceleri ve 3.4) ¡ ¡ ¡B ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ ¡
bilhassa menkıbevî hayatıyla Orta Asya tasavvufunun en büyük isimlerinden biri olmuştur. B ¡ ¡ ¡
http://www.ayu.edu.tr/ahmetyesevi, 10.07.2018, 15.28, Yukarıda notasının bir bölümü verilen THM’ye ait alt tür aşağıdakilerden hangisidir?
(Düzenlenmiştir.)
A) Karadeniz türküsü B) Teke zortlatması C) Zeybek D) Rumeli türküsü E) Azeri türkü
TÜRK MÜZİK TARİHİNE GİRİŞ 39
TÜRK MÜZİĞİNDE DÖNEMLER 55
12