Page 38 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ
P. 38

1. ÜNİTE



                Şarkı: Sözel bir alt türdür. Ezgi yapıları kolayca algı-
             lanabilir şekildedir. Büyük formlardan farkı (kâr, karçe,
             beste, ağır semâi, yürük semâi) terennümsüz oluşudur.
             Şarkı türü, ritimsel ve ezgiseldir. Şarkının üretiliş amacı
             bakımından çocuk ve gençlik şarkısı, fasıl şarkısı, eğ-
             lence şarkısı vb. çeşitleri vardır.
                Fasıl: Ağırdan hızlıya doğru gidecek şekilde peşrev,
             kâr, beste, ağır semâi, yürük semâi, şarkı, saz semâisi ve
             longa sirto türlerinin ara nağme kullanılarak birbirine
             bağlanması yoluyla bestelenen çalgısal ve sözel bir alt
             türdür.
                Takım: Ağırdan hızlıya doğru gidecek şekilde
             peşrev, beste, ağır semâi, yürük semâi ve saz semâisi
             türlerinin ara nağme kullanmadan sıralanmasıyla bes-
             telenen çalgısal ve sözel bir alt türdür. Besteciler usta-
             lıklarını ‘’takım’’ besteleyerek gösterir.
                Gazel:   Divan  edebiyatında  gazel  olarak
             adlandırılan şiir türünün, doğaçlama ve usulsüz olarak
             icra edilmesiyle oluşan bir alt türdür (Görsel 1.57).
                “Bir ses sanatkârının, belli bir güfte üzerine yaptığı
             beste. Tınısı güzel olmakla birlikte genişliği de uygun
             olacak bir sese ek olarak yüksek makam ve edebiyat
             bilgisi ayrıca bestecilik kabiliyeti de gerektiren bir türdür.”  Görsel 1.57:  “Meni Candan Usandırdı”, Fuzûlî
             (Tanrıkorur, 2003, s.49).



                 BİLGİ NOTU

                 •  Asıl güftenin dışında eseri süslemek amacıyla besteci tarafından eklenen belli bir sözlük anlamı olmayan
                   usulle ilgili hece veya söz gruplarına terennüm denir.
                 •  Terennüm, büyük formları küçük formlardan ayırır. İkai terennüm (yel lel li, ten nen ni, tene na, tadir
                   ney) büyük sanatlı alt türlerde (kâr, kâr-ı natık vb.) ve lafzi terennüm (hey cânım, hey mîrîm, a cânım, a
                   sultânım, mihribânım, kurbanın olam) küçük sanatlı alt türlerde (şarkı, türkü vb.) kullanılır.






                 5. ETKİNLİK
                    Türk sanat müziğine ait eserlerin hangi alt türe ait olduğunu boş kutucukların içine yazınız.




                    Ne Bülbülsün Ne Giriftarî                  Rast Ağır Semaî

                    Tûtî-ı Mûcize Gûyem


                    Nihansın Dideden

                    Derdime Vâkıf Değil Canân

                    Câm-ı Lâlin Sun Peyâpey Hâtır-ı Mestaneyap







           36  TÜRK MÜZİK TARİHİNE GİRİŞ
   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43