Page 65 - TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ

2. ÜNİTE

BİLGİ NOTU
• Hem askerî müzik topluluğunun adı olan hem de çalınan müzik türü anlamında kullanılan “mehter”
kelimesinin kökeni ile ilgili iki farklı yaklaşım bulunmaktadır. Birinci yaklaşıma göre mehter kelimesi
“yeni ay” veya “hilal” anlamına gelen Farsça “mahi-ter” kelimesinden türemiştir. İkinci yaklaşıma göre
ise Farsçada “yaya” anlamına gelen “mihter” kelimesinden gelmektedir.

Mehter müziği, savaşları kazanmada ve düşmanı psikolojik olarak baskı altına almada etkili bir araç olmuştur.
Mehter müziği sayesinde birçok fetih hareketi savaşmadan ve hiçbir kayıp verilmeden zaferle sonlanmıştır.
Barış zamanlarında tören, kutlama, şenlik, düğün ve çeşitli spor müsabakalarında da mehter müziği icra edil-
miştir. Mehter toplulukları namaz vakitlerinde dinî müzik icrasında da bulunmuştur.

Görsel 2.29: Mehter minyatürü, Levni Görsel 2.30: Mehter minyatürü, Levni
Mehter takımlarında kat sistemi uygulanmıştır. Buna göre mehter takımında her çalgıdan üç, beş, yedi ya da
dokuz adet bulundurulmuştur. Buna bağlı olarak da üç katlı mehter, beş katlı mehter gibi isimler almıştır. Katların
büyüklüğü emrinde olduğu kişinin ünvanına göre değişiklik göstermiştir. Örneğin sadrazama bağlı olan mehte-
ran dokuz katlı, beylerbeyine bağlı olan mehteran yedi katlı olarak ifade edilmiştir. Esnaf mehterleri ise genellikle
üç veya beş katlı olmuştur (Görsel 2.29, 2.30).
Mehterhanede her çalgının bulunduğu topluluk, bölük olarak adlandırılmıştır (Tablo 5). Mehterhanede bulu-
nan bölükler şunlardır:

Tablo 5: Mehter Çalgı Bölükleri

Mehterdeki Çalgı Bölükleri

Zurna Bölüğü Boru Bölüğü Nakkare Bölüğü

Zil Bölüğü Davul Bölüğü Kös Bölüğü

TÜRK MÜZİĞİNDE DÖNEMLER 63