Page 154 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

10. ÜNİTE

Altay Türklerinin seremonileri hayvan hareketlerinden esinlenilerek üreti len fi gürlere “kam” adlı davullarla eşlik edilerek
oluşturulmuştur. Törenlerde insan sesi ön planda tutulmuş; davul, zil ve çanlar anlatı mı güçlendirmek için kullanılmıştı r.

Şamanizm’in misti k törenlerini yöneten ve dinî lider kabul edilen kişilere “şaman”, “kam”, “kaman”, “baksı” ve “bahşı”
isimleri verilmişti r. Güçlü bir hayal gücüne sahip olan ve çalgı çalma yetenekleriyle bilinen bu kişiler doğaçlama şiirler ve
dinsel ezgiler söylemişlerdir. İnsanlar bu kişilerin kutsal güçleri aracılığıyla tanrılarla ve doğaüstü varlıklarla ileti şim kura-
bildiklerine inanmışlardır.
Toplumda saygın bir konuma sahip olan şamanlar, inançlarına özgü törenlerinde Türk mitolojisinden izler taşıyan,
farklı anlamlar içeren ve bir varlığın sembolü olan özel giysiler giymişlerdir. Kıyafetlerinin renklerine ve kullandıkları ma-
deni takılara özel anlamlar yüklemişlerdir. Bu kıyafetlerin sıra dışılığı, şamanların olağanüstü yeteneklerini sergilemeleri-
ne katkı sağlamıştı r.

BİLGİ NOTU

Şaman (kam) davulu, kutsal kabul edilen kayın ve sedir ağaçlarının gövdesinden yapılan bir kasnaktan ve bu
kasnağın üzerine gerilen geyik veya dağ keçisi derisinden üreti lmişti r. Genellikle mitolojik sembollerle veya kutsal
sayılan resimlerle süslenen çalgının kalın keçe başlığı da yine kutsal ağaçlardan yapılmıştı r. Tamamlandığında dualar-
la tütsülenerek kutsal bir nitelik kazandırılan şaman davulunun bir ruh taşıdığına inanılmıştı r. Türk coğrafyasının her
yerinde yaygın olan bu çalgı, tarih boyunca Türk topluluklarının geleneksel müzik aleti olarak kabul edilmişti r. Türk
kültüründe şamanın kullandığı en önemli araç olarak görülmüş ve şamanlarla bütünleşmişti r.

Görsel 10.4: Şaman tören�

Altay müzik kültürü sadece Türk müziğine değil, dünya müziğine de önemli katkılar sağlamış ve edebiyat, resim, ti yat-
ro gibi sanat dallarında önemli bir etkiye sahip olmuştur. Altayların şamanların doğa ile aralarındaki yakın bağı yansıtan
müzikleri ve dansları günümüze değin ilgi çekici olma özelliğini korumuştur. Şaman ritüellerinde (Görsel 10.4) kullanılan
müzik, dans ve gösteriler günümüz Türk ti yatrosunda kullanılan unsurlardan biri hâline gelmişti r. Bu bağlamda Altayların
müzik kültürü, Türk sanat tarihinde önemli bir başlangıç noktası olarak kabul edilmişti r.

152 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ