Page 155 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

10. ÜNİTE

Altaylılar Dönemi’nde Türk Müziğinin Genel Özellikleri

Müzik, dinî duyguları ve doğa olaylarını anlatma biçimi olarak görülmüştür.

Genellikle savaş, doğa olayları, aşk, ölüm ve hayvanların konu edinildiği şarkılar; ağıt, destan, mâni
türlerinde söylenmişti r.

Şaman ve baksı adıyla bilinen kişiler riti m ve ezgi eşliğinde doğaçlama danslar ederek müziği tedavi edici
bir yöntem olarak kullanmıştı r.

Basit ve kısa ezgiler kullanılmıştı r.

İnsan sesi ve şarkı, çalgılardan önce gelmişti r.

İki sesten başlayıp zaman içinde dört ses (tetratonik) ve ardından beş ses (pentatonik) aralığına ulaşan
ses aralıkları kullanılmıştı r. Pentatonik ses aralıkları tüm Türk boylarında kullanılarak günümüz makam ve
modların oluşması sağlanmıştı r.

Kullanılan başlıca çalgılar; kam davulu, kopuz, kıl kopuz, ağız kopuzu (ağız arpı) ve burgu borusudur.

ARAŞTIR-PAYLAŞ

• Şaman müziği üreten “Huun Huur Tu” adlı grubun “Eki Att ar” ve “Chiraa Khoor” (Çira Kor) adlı şarkılarını araş-
tı rıp dinleyiniz. Şarkıların ve şarkılarda kullanılan çalgıların Şamanizm’e has özelliklerini tespit ederek tespitlerinizi
arkadaşlarınızla paylaşınız.
• Günümüzde varlığını sürdüren Şamanist toplulukların müziklerine ait video kayıtları araştı rıp izleyiniz. İzlediği-
niz kayıtlardaki müzikleri riti m, ezgi ve çalgıların kullanılış özellikleri açısından inceleyiniz. İncelemeniz sonucundaki
tespitlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

SIRA SENDE

Aşağıda verilen harita (Görsel 10.5) Türklerin ana yurdu ve göç yollarını göstermektedir. Bu haritadan yola çıkarak
Türk müzik kültürünün hangi toplumlarla etkileşim içerisinde olduğuna dair görüşlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Görsel 10.5: Altay Türkler�

TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ 153