Page 217 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

11. ÜNİTE

Rauf Yektâ Bey (1871-1935)

İstanbul’da doğan Rauf Yektâ Bey, ses fi ziğine ilgi duyan ve çalışmalarını müziğin
bilimsel yönü üzerine yoğunlaştı ran bir müzikologdur (Görsel 11.104). Müzik eğiti -
mini Zekâ Dede ile Bolahenk Nuri Bey’den almış, tambur çalmayı Dede Efendi’den
öğrenmişti r. Yenikapı Mevlevîhanesi şeyhlerinden ve Aziz Dede’den ney dersleri
alan Rauf Yektâ Bey, klasik ney tavrının son temsilcisidir. Büyük bir neyzen olarak
başında sikke ile Yenikapı Mevlevîhanesinde mutribe çıkmış ve ayin icra etmişti r.

Rauf Yektâ Bey’in müzik konusundaki bilimsel çalışmaları, Mevlevîhanedeki hoca-
larının teşviki ve desteği sayesinde başlamıştı r. Eski bir Arapça edvar kitabını inceleyen
Rauf Yektâ Bey, bu doğrultuda çalışmaya devam etmiş ve Türk müziğinin araştı rılması-
na yönelik önemli çalışmalar yapmıştı r. Açılmasına öncülük etti ği Dârülelhanda “Türk
Musıkisi Nazariyatı ve Tarihi” dersleri vermişti r. İçinde Türk müziğine ışık tutacak birçok
eser barındıran çok değerli bir kütüphane meydana geti rmişti r. Türkçeyi ustaca ve bü- Görsel 11.104: Rauf Yektâ Bey
tün incelikleriyle kullanarak “Şehbal”, “Yeni Mecmua”, “Hâle”, “Revue Musicale” (Rövü
Müzikal), “Monde Musicale” (Mond Müzikal) gibi dergilerde inceleme ve araştı rma
yazıları yayımlamıştı r. Modern anlayışla muhafazakâr duyguyu birleşti rerek Türk mü-
ziğinin ilmî açıklaması ve analizi konusundaki ilk çalışmaları yapmıştı r. Araştı rmaları ve
yayınlarıyla tanınan Rauf Yektâ Bey, Türk saz müziği için önemli eserler bestelemişti r.
Başlıca Eserleri
• Şark Müziği Tarihi • Türk Musiki Nazariyatı
• Mahur Peşrev • Bayati araban Saz Semâisi
• Suzidil Peşrev • Yegâh Peşrev
• Esati z-i El-Han Serisinden Merâgalı Abdülkadir

Münir Nuretti n Selçuk (1900-1981)
Türk müziğine önemli katkılarda bulunan Münir Nuretti n Selçuk, İstanbul’da dün-
yaya gelmişti r (Görsel 11.105). Henüz çocuk yaşlarındayken müzik yeteneğiyle dikkat
çekmişti r. Küçüklüğünden iti baren müzikle ilgilenmiş ve ünlü musiki ustalarının önün-
de başarılı bir sınav vererek Dârülelhana girmişti r. Askerlik sırasında Mızıka-ı Hüma-
yunda, sonrasında Cumhurbaşkanlığı Fasıl Heyeti nde görev almıştı r. İlerleyen yıllarda
önce İstanbul Konservatuvarı İcra Heyeti Başkanlığı görevini yürütmüş, ardından İs-
tanbul Teknik Üniversitesi Türk Musiki Konservatuvarında akademisyenlik yapmıştı r.
Münir Nuretti n Selçuk, Zekâ Dede Efendi’nin oğlu Ahmet Efendi’den ve Hüsamet-
ti n Bey’den dersler almış, geleneksel Türk müziği icrasının özelliklerini Bestenigâr Ziya
Bey’den öğrenmişti r. Paris Konservatuvarının ünlü hocalarından da keman, piyano
ve solfej dersleri alarak kendisini gelişti rmişti r. Olağanüstü bir ses fi ziğine sahip olan
Münir Nuretti n Selçuk, pes ve ti z perdelerde aynı derecede hâkimiyet gösteren ve üç Görsel 11.105: Mün�r Nurett�n Selçuk
oktava yaklaşan sesini ustalıkla kullanmıştı r.
Konserlerinde frak giyip ayakta şarkı söyleyen ilk ses sanatçısı olan Münir Nuret-
ti n Selçuk, farklı formlarda 150'den fazla eser bestelemişti r. Eserlerinde çoğunlukla
Nedim, Fuzuli gibi divan şairlerinin şiirlerini ve Yahya Kemal Beyatlı’nın eserlerini kul-
lanmıştı r. Büyük formlarda bestelediği eserlerinde Türk müziğinin geleneksel kuralla-
rına bağlı kalırken bir bölümden oluşan eserlerinde günümüz müzik anlayışına hitap
edecek yenilikler yapmıştı r.

Başlıca Eserleri
• Atatürk’e Ağıt ve Mehter Marşı • Kalamış (Nihavent Şarkı)
• Yâr Senden Kalınca Ayrı (Nihavent Şarkı) • Sensiz Ey Güzel Gözlerim Avare Ağlıyor (Nihavent Şarkı)
• Çepçevre Bahar İçinde Bir Yer Gördük (Muhayyer Şarkı)
• Dönülmez Akşamın Ufk undayız Vakti Çok Geç (Segâh Şarkı)

TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ 215