Page 212 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

11. ÜNİTE

12 Temmuz 1932 tarihinde gerçekleşen Dil İnkılabı, Türk sanat müziğini büyük ölçüde etkilemişti r. Dil inkılabının
etkisiyle Türk sanat müziği güft eleri sadeleşmiş ve yabancı kelimelerden arınma sürecine girmişti r. Böylelikle Osmanlı
Dönemi’nde sadece saray ve çevresinde benimsenen bu müzik türü, halkın anlayabileceği güft elerle bestelenerek geniş
kitlelerin sevgisini kazanmıştı r.
Cumhuriyet Dönemi’nde hız kazanan teknolojik gelişmelerle birlikte devlet radyoları faaliyete geçmişti r. Devlet rad-
yoları, Türk müziğinin tanınmasını sağlamak ve halkın Türk müziğine ilgisini artı rmak için yayınlarında Türk halk müziği ve
Türk sanat müziği eserlerine yer vermişti r. Yayın ağının genişlemesiyle birlikte çok sesli Türk müziği eserleri de yayınlarda
yer almıştı r.

1975 yılında İstanbul’da ilk Devlet Klasik Türk Müziği
Korosu kurulmuş ve bu topluluk aracılığıyla Osmanlı Dö-
nemi sanat müziğinin yaşatı lması amaçlanmıştı r (Görsel
11.95). Bu amaç doğrultusunda düzenli olarak Türk sanat
müziği konserleri verilmişti r. Cumhuriyet Öncesi Dönem’e
ait eserler notaya alınmış, basılmış ve yayımlanmıştı r. Dev-
let Klasik Türk Müziği Korosu’nun ardından pek çok büyük
şehirde hem Türk halk müziği hem de Türk sanat müziği
devlet koroları faaliyet göstermeye başlamıştı r. Bu korolar,
yurt içinde verdikleri konserler ve TRT programları vasıta-
sıyla geleneksel Türk müziğini halkla buluşturmuştur. Yurt
dışında verdikleri konserler aracılığıyla da geleneksel Türk
müziğinin pek çok ülkede tanınmasını sağlamıştı r. Görsel 11.95: Devlet Klas�k Türk Müz�ğ� Korosu (1975)

Cumhuriyet Dönemi’nde Türk müziği kuramıyla ilgili çalışmalar da başlatı lmıştı r. Sadeddin Arel, Dr. Suphi Ezgi ve Salih
Murat Uzdilek tarafı ndan 24 perdeli Türk müziği ses sistemi gelişti rilmişti r. Bu sistem, Türk müziği kuramında “Arel-Ez-
gi-Uzdilek Ses Sistemi” olarak isimlendirilmişti r. Abdülkadir Töre ve Ekrem Karadeniz’in yaptı ğı çalışmalar sonucunda ise
41 perdeli Türk müziği ses sistemi oluşturulmuştur. Bu ses sistemi de “Töre-Karadeniz Ses Sistemi” olarak adlandırılmıştı r.

Türk Halk Müziği Türünde Yapılan Çalışmalar
Türk halk müziğiyle ilgili çalışmalar Cumhuriyet Dönemi’nde önem kazanmıştı r. Halk müziği derlemeleri yapılmış, Türk
halk müziği kaynakları araştı rılmış ve bu kaynakların korunması sağlanmıştı r.
Cumhuriyet Dönemi’nde önce İstanbul Devlet Konservatuvarı ve Ankara Devlet Konservatuvarı, sonra Ankara Radyosu
tarafı ndan Türk halk müziği eserleri derleme çalışmaları yapılmıştı r. Millî müzik anlayışıyla yapılan halk müziği derleme çalış-
maları çok sesli Türk müziğinin gelişiminde büyük katkısı olan ulusal moti fl erin ortaya çıkarılmasında önemli yer tutmuştur.

Kapsamlı ilk halk müziği çalışması, 1926 yılında Yusuf
Ziya Demircioğlu yöneti minde Rauf Yektâ Bey ve Ekrem
Besim Bey’den oluşan Dârülelhan Komitesince yapılmış-
tı r. Daha sonra ünlü Macar besteci ve müzikolog Bela
Bartok, 1936’da Türkiye’ye gelerek halk müziklerinin de-
ğerlendirilmesi ve derlenmesi çalışmalarının başlatı lması
konusunda konferanslar vermişti r. 1938’de Ankara Devlet
Konservatuvarında Türk Halk Ezgileri Arşivi kurulmuştur.
Bela Bartok; Ahmet Adnan Saygun, Necil Kazım Akses ve
Ulvi Cemal Erkin ile birlikte Çukurova ve çevresinde çalış-
malar yapmıştı r. Bu çalışmalar ile Dadaloğlu şiirleri ilk kez
kayıt altı na alınmıştı r. Muzaff er Sarısözen, 1940’lı yıllarda
“Yurtt an Sesler” adlı bir radyo programı yaparak derlenen
türkülerin halka ulaşmasını sağlamıştı r (Görsel 11.96). Bu Görsel 11.96: Muzaff er Sarısözen, Yurttan Sesler Programı
türküler daha sonra TRT'nin ve devlet korolarının repertu-
varını oluşturmuştur.

210 TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ