Page 17 - Yaz Tatili Rehberi

Sürdürülebilirlik ve Dijital Okuryazarlık

KENDİNİ TEST ET

1. 2022’de dünyada üretilen e-atık miktarı yaklaşık ne kadardı?
A) 6 milyon ton B) 62 milyon ton C) 620 milyon ton

2. Yapay zekâ ile üretilen, sesi ve yüzü taklit eden sahte videoya verilen ad nedir?

..............................................................................................................................................

3. Bir bilgiyi paylaşmadan önce uygulanan “3 saniye kuralı” hangi soruları sormanı ister? (En az iki
tane yaz.)

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

4. Tek bir pamuklu tişörtün üretimi için yaklaşık kaç litre su gerekir?

..............................................................................................................................................

5. “Al-kullan-at” yerine “onar-dönüştür” yaklaşımını savunan ekonomi modelinin adı nedir?

..............................................................................................................................................

MİNİ SÖZLÜK

TERİM ANLAMI
Karbon ayak izi Bir faaliyetin neden olduğu sera gazı (özellikle CO₂) salımının toplam ölçüsü.
E-atık Fişi veya pili olan, kullanım dışı kalmış her türlü elektronik cihaz atığı.
Bulut (cloud) Verilerin uzaktaki veri merkezi sunucularında saklandığı ve işlendiği sistem.
Dijital ayak izi İnternette geride bıraktığın izlerin (yorum, paylaşım, beğeni) tümü: sanal öz geçmişin.
Deepfake Yapay zekâ ile üretilen, gerçeğinden ayırt edilmesi zor sahte görüntü, ses veya video.

Teyit Bir bilginin doğruluğunu güvenilir kaynaklardan kontrol etme süreci.
Döngüsel ekonomi Kaynakların onarım, yeniden kullanım ve geri dönüşümle döngüde tutulduğu üretim modeli.
İleri dönüşüm Atık bir nesneye daha değerli, yeni bir işlev kazandırma (upcycling).

KENDİNİ DEĞERLENDİR
Bu bölümde tamamladıklarını işaretle: HAYDİ UYGULA!
Dijital detoks görevini yaptım Bu kitapta okuduğun her şeyi tek bir yerde uygu-
(uygulama sildim, galeriyi temizledim). la! Telefonunla yandaki kareyi okut, EBA “Ekranın
Ötesi” etkinliğinde dijital karbon ayak izini hesapla,
Kendi adımı arayıp dijital ayak izime baktım.
sahte haberleri yakala, döngüsel ekonomi kararları
Bir haberi 3 saniye kuralı ile doğruladım. ver ve deniz temizleme robotunun çözümünü ken-
din kodla. Okudukların artık ekranda hayat buluyor.
Bir eşyayı ileri dönüşümle yeniden kullandım.
Mini testi cevapladım.
17