Page 12 - Yaz Tatili Rehberi

Sürdürülebilirlik ve Dijital Okuryazarlık

BİLİYOR MUYDUN?

Tek bir yapay zekâ sorgusu bile küçük bir enerji harcamasına yol açar: Bir metin üretimi yaklaşık 0,3 Wh (watt-saat), kısa
bir video üretimi ise yaklaşık 115 Wh yani iki dizüstü bilgisayarın tam şarjı kadar enerji tüketir. Asıl mesele ölçek: Veri
merkezleri 2024’te dünya elektriğinin yaklaşık %1,5’ini (415 TWh) tüketti. Yapay zekânın yaygınlaşmasıyla bu rakamın 2030’a
kadar iki katından fazlasına, yaklaşık 945 TWh’ye çıkması bekleniyor. Bu, bugün Japonya’nın bütün elektrik tüketiminden
biraz daha fazla. Bu artışın en önemli itici gücü ise yapay zekânın kendisi.

Yeni Çıkanı Almalı mıyım? (E-Atık Gerçeği)
Telefonun hâlâ sapasağlam ama sadece kamerası biraz daha iyi diye yeni modele geçmeyi düşünüyorsun. Dur ve düşün! O
incecik telefonun içinde altın, lityum ve kobalt gibi değerli maddeler bulunur ve bu madenlerin çıkarılması doğaya ciddi
zarar verebilir.

RAKAMLARLA E ATIK 2022

Dünyada bir yılda
62 milyon ton Bu atığın yalnızca Önlem alınmazsa
elektronik atık yaklaşık %22’si 2030’da bu rakamın
(e-atık) ortaya çıktı. düzgün biçimde geri 82 milyon tona
Bu miktar, 6.000’den dönüştürülebildi. çıkması bekleniyor.
fazla Eyfel Kulesi’nin
ağırlığına denk!

GERÇEK HAYATTAN

Her Yıl Yeni Telefon Almak
Diyelim ki her yıl çıkan yeni modele geçtin: 4 yılda 4 telefon. Eskiyenler çoğu zaman çekmecede unutuluyor ya da çöpe
gidiyor. Bu atıkların önemli bir kısmı, Gana’nın başkenti Accra’daki Agbogbloshie gibi bölgelerde son buluyor. Burada
hem ülke içinde biriken hem de gelişmiş ülkelerden gelen elektronik cihazlar, çoğu zaman koruyucu ekipmanı olmayan
gençlerin elleriyle parçalanıyor ve metalleri ayırmak için yakılıyor. Yükselen zehirli duman ve toprağa karışan ağır metaller
hem oradaki insanların sağlığına hem de çevreye ciddi zarar veriyor. Kısacası “attığın” telefon kaybolmuyor, dünyanın
başka bir köşesinde derin bir iz bırakıyor.

Elektronik Atıklar Nereye Gidiyor? (VİDEO)
• TRT Belgesel · Sıfır Atık serisi · Ömrünü tamamlamış elektronik cihazların toplanıp geri dönüşümle yeniden
ekonomiye kazandırılma yolculuğu.
GÖREV

Dijital Detoks ve Temizlik
• Telefonundan ya da saatinden kronometreyi 15 dakikaya kur.
• Aylardır açmadığın 3 uygulamayı sil.
• Galerindeki birbirinin aynısı 50 özçekimi (selfie) ve eski ekran görüntülerini temizle.

• Hiç okumadığın mağaza e-posta aboneliklerinden çık.
Tebrikler! Az önce sunuculardaki karbon ayak izini biraz hafiflettin! Bu temizlik sırasında en çok ne fark ettin?

12